بانک مرکزی با راهاندازی داشبورد «شاخصهای منتخب» در سامانه یکپارچه نظارت «سین»، تلاش تازهای را برای حرکت به سمت سیاستگذاری پیشگیرانه و دادهمحور آغاز کرده؛ اقدامی که به گفته حامد میرشک، رئیس گروه تحلیل توسعه دادههای نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک، قرار است با تجمیع دادههای پراکنده، پایش برخط شاخصهای اقتصادی و توسعه ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، کیفیت تصمیمگیری نظارتی و اقتصادی را ارتقا دهد.
با هدف ارتقای کیفیت تصمیمگیری و سیاستگذاری اقتصادی، داشبورد «شاخص های منتخب» در ادامه اجرای طرح تحول نظارت به عنوان جدیدترین ماژول سامانه یکپارچه نظارت «سین» در پاسخ به نیاز مدیران ارشد بانک مرکزی به منظور دسترسی سریع، یکپارچه و برخط به اطلاعات اقتصادی کشور و امکان تجمیع و تحلیل دادههای پراکنده و ناهمگون را در یک بستر متمرکز طراحی شده است.
به گزارش روابط عمومی شرکت خدمات انفورماتیک، حامدمیرشک، رئیس گروه تحلیل توسعه دادههای نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک، طی گفتوگویی، هدف از توسعه سامانه «سین» که سال گذشته رونمایی شد و به عنوان بازوی نظارت در اختیار معاونتهای بانک مرکزی قرار گرفت را یکپارچهسازی دادهها، فرایندها و اطلاعات نظارتی تشریح کردند.
در نسخه فعلی، قابلیتهایی نظیر «رتبهبندی بانکها»، «پایش شاخصهای مقرراتی و احتیاطی»، «رصد ثبات و سلامت شبکه بانکی»، «نمایش وضعیت شبکه بانکی در یک نگاه»، «مدیریت پروفایل اشخاص تحت نظارت»، «مدیریت متمرکز اطلاعات و سوابق نظارتی» و «داشبورد شاخصهای منتخب اقتصادی عملیاتی» شدهاند.
سایر ماژولهای این سامانه که در حال توسعه در این گروه میباشند شامل «آزمون تنش» است که این ماژول با شبیهسازی سناریوهای مختلف اقتصادی، تأثیر شوکهایی مانند افزایش نرخ تورم، تغییرات نرخ بهره، نوسانات نرخ ارز و سایر متغیرهای کلان اقتصادی را بر شاخصهای کلیدی بانکها ارزیابی میکند. نتایج این تحلیلها به نهاد ناظر کمک میکند تا میزان تابآوری بانکها را در شرایط بحرانی سنجیده و اقدامات پیشگیرانه مناسب را طراحی کند. ماژول دیگر «دستیار هوشمنددادههای نظارت» است که این دستیار با بهرهگیری از هوشمصنوعی، امکان تحلیل هوشمند دادههای نظارتی، کشف الگوها و ناهنجاریها، پاسخگویی به پرسشهای کارشناسان و تولیدگزارشهای تحلیلی را فراهم میکند.
در ادامه «سامانه مدیریت مستندات نظارتی» بهعنوان مخزن متمرکز مستندات نظارتی عملکرده و امکان ذخیرهسازی، طبقهبندی، جستجو، تعریف جریانهای مدیریت اسناد، مکاتبات و گزارشهای نظارتی را فراهم میکند.
رئیس گروه تحلیل توسعه دادههای نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک گفت: «این سامانه مجهز به «دستیار هوشمند مدیریت مستندات» است که این ماژول با استفاده از فناوریهای هوشمصنوعی، فرایندهای مرتبط با اسناد را هوشمند میکند. استخراج اطلاعات کلیدی، خلاصهسازی گزارشها، دستهبندی خودکار اسناد و جستجوی معنایی و گفتوگو با اسناد از جمله قابلیتهایی هستند که بهرهوری کارشناسان نظارتی را به طورقابل توجهی افزایش خواهند داد.»
او در همین چارچوب افزود: «پیشتر در بانک مرکزی سامانههاییچون «شاداب»، «مهتاب» و «سمات» توسعه داده شد تا بتواندهدف نظارت بر خط را محقق سازد؛ اما عمدهترین مسئله در استفاده از این سامانهها که بسیار هم کاربردی بودند، جزیرهای عملکردن این سامانهها بود. در این راستا، «سامانه جمعآوری دادههای نظارتی» به عنوان سامانهای زیرساختی در دست توسعه قرارگرفت که بستری متمرکز برای دریافت، تجمیع و مدیریت دادههای نظارتی از منابع متعدد فراهم میکند و هدف آن ایجاد یک دریاچه داده نظارتی برای ارتقای کیفیت دادهها، کاهش پراکندگی اطلاعات و فراهمسازی بستر لازم برای تحلیلهای پیشرفته و هوش مصنوعی است.»
او در ادامه افزود: «سامانه «جمعآوری دادههای اشخاص تحت نظارت غیربانکی» نیز سامانه دیگری از این مجموعه است که باهدف توسعه دامنه نظارت فراتر از شبکه بانکی طراحی شده است و امکان دریافت و مدیریت دادههای نهادهای مالی غیربانکی ازجمله صندوقهای سرمایهگذاری و سایر اشخاص تحت نظارت رافراهم میکند. «سامانه مبارزه با پولشویی»، «سامانه امور دادستانی» و «نظارت مبتنی بر ریسک» نیز در دست تولید این گروه قرار دارد. ماژولهای سامانه سین علاوه بر نیاز فعلی بانک مرکزی، تأمین نیازهای آتی بانک را با ماژولهایی مبتنی بر استانداردهای روز نظارت در نظر دارد. چشمانداز ما، حرکت به سمت نظارت هوشمند، پیشنگر و مبتنی بر هوش مصنوعی است؛ جایی که دادهها به بینش و بینشها به تصمیمهای اثربخش نظارتی تبدیل میشوند. تسهیل کننده سیاستگذاری و مدیریتی، امکان پایش مستمر و برخط شاخصهای کلان اقتصادی، ارزیابی آثار سیاستهای پولی و بانکی، شناسایی روندها و ریسکهای اقتصادی و رصد علائم هشداردهنده را فراهم میسازد. قابلیتهایی نظیر تحلیل سلسلهمراتبی، شاخصهای ترکیبی، نمودارهای تحلیلی پیشرفته و مقایسه همزمان متغیرهای مختلف اقتصادی، تصویری جامع و بهنگام از وضعیت اقتصاد کشور را در اختیار تصمیم گیران قرار میدهد.»
او همچنین افزود: «از دیگر قابلیتهای این داشبورد میتوان به پایش عملکرد بانکها و واحدهای مختلف بانک مرکزی، کنترل کیفیت دادهها و استانداردسازی فرایندهای اطلاعاتی اشاره کرد. این امکانات، فاصله میان تولید داده تا تصمیمگیری را کاهش داده و تصمیمگیری مبتنی بر داده را تسهیل میکند.»
میرشک سپس درخصوص معماری این داشبورد گفت: «داشبورد به گونهای طراحی شده است که امکان توسعه مستمر آن وجود دارد. افزودن دستیار هوشمند مدیریتی مبتنی بر هوشمصنوعی، قابلیت پیشبینی روند شاخصهای اقتصادی، تحلیل سناریوها و اجرای آزمونهای تنش از جمله برنامههای توسعه آتی این داشبورد به شمار میرود. این قابلیتها به بانک مرکزی کمک خواهد کرد تا آثار احتمالی سیاستها و تحولات اقتصادی را پیش از اجرا، ارزیابی کرده و تصمیمات مؤثرتری اتخاذ کند.»
او همچنین تأکید کرد: «این داشبورد با همکاری معاونتها و ادارات مختلف بانک مرکزی و شرکت خدمات انفورماتیک در مدت حدود سه هفته طراحی و عملیاتیسازی شده است و یکی از دستاوردهای مهم برنامه تحول و هوشمندسازی نظام نظارتی بانک مرکزی وگامی مؤثر در مسیر استقرار سیاستگذاری دادهمحور، تصمیمگیری هوشمند و افزایش چابکی مدیریتی در حوزه اقتصاد کشور محسوب میشود.»
میرشک همچنین خاطرنشان ساخت: «در روند راهاندازی سامانه یکپارچه نظارت تلاش شده است نگاه کاربردی به هوش مصنوعی بهطور جدی دنبال شود و چالش عمده در این مسیر تأمین سختافزار و داده است. اخیراً فضای آزمایشگاهی را برای رفع نیاز فعلی فراهم کردیم؛ ولی پاسخگوی نیاز آینده نخواهد بود. درخصوص داده از مدلهای هوش مصنوعی بهنحوی استفاده کردهایم که نتایج حاصل از آن بسیار کاربردی و تأثیرگذار بوده و برای شرکت هم تجربه بسیار مغتم و قابلبهرهبرداریای برای سایربخشها خواهد بود.»
او در پایان این گفتوگو از همکاری و همراهی مؤثر معاونت تنظیمگری و نظارت بانک مرکزی و سایر معاونتهای مرتبط، ازجمله معاونت نظامهای پرداخت و فناوریهای نوین، معاونت ارزی و معاونت سیاستگذاری پولی بانک مرکزی تشکر و قدردانی کرد.