اکسیراز خود را یک پلتفرم خریدوفروش آنلاین طلا نمی‌داند. کامران آزادی، بنیان‌گذار و مالک اکسیراز، می‌گوید محور مدل این مجموعه تولید و تحویل شمش فیزیکی است؛ کالایی که مشتری پس از خرید مالک آن می‌شود، شماره سریال یکتا دارد و می‌تواند آن را از شعبه یا نمایندگی تحویل بگیرد یا با ارسال بیمه‌شده دریافت کند. رضا قربانی، بنیان‌گذار راه پرداخت، در شعبه مرکزی اکسیراز در محدوده چهارراه استانبول با آزادی درباره سابقه این کسب‌وکار، مدل فروش و بازخرید، قیمت‌گذاری، شبکه نمایندگی‌ها، کنترل اصالت و برنامه توسعه آن گفت‌وگو کرده است.
.h_iframe-aparat_embed_frame{position:relative;}.h_iframe-aparat_embed_frame .ratio{display:block;width:100%;height:auto;}.h_iframe-aparat_embed_frame iframe{position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%;}
اکسیراز در ظاهر برندی جوان در بازار طلاست، اما کامران آزادی می‌گوید پشت این برند، سابقه‌ای حدود ۶۰ ساله در بازار طلا قرار دارد؛ سابقه‌ای که از فعالیت پدر او آغاز شده و اکنون نسل جدید خانواده تلاش کرده آن را با مدل متفاوتی از تولید، فروش و بازخرید شمش ادامه دهد.
آزادی که خود را بزرگ‌شده کانادا معرفی می‌کند، بخشی از ایده‌های اجراشده در اکسیراز را حاصل تجربه حضورش در خارج از ایران می‌داند. او می‌گوید این مجموعه با دو مفهوم «اصالت» و «امنیت» شکل گرفته و هدفش ایجاد کالایی برای سرمایه‌گذاری بوده که به تعبیر او به استانداردهای رایج جهانی نزدیک‌تر باشد.
اکسیراز چه مسئله‌ای را در بازار طلا هدف گرفته است؟
آزادی نقطه شروع اکسیراز را به تغییر رفتار سرمایه‌گذاران در بازار طلا مرتبط می‌داند. به گفته او، طی سال‌های گذشته بخشی از تقاضای سرمایه‌گذاری به سمت طلای آب‌شده حرکت کرده؛ در حالی که از نگاه او، طلای آب‌شده اساساً محصولی برای معاملات میان فعالان صنف و مصارف تولیدی است و نه لزوماً کالایی مناسب مصرف‌کننده نهایی.
او معتقد است مصرف‌کننده عادی ابزار و دانش یک فعال حرفه‌ای بازار برای عیارسنجی و راستی‌آزمایی طلای آب‌شده را ندارد و همین مسئله می‌تواند هنگام خرید یا فروش مجدد برای او ریسک ایجاد کند.
آزادی توضیح می‌دهد که اکسیراز با همین نگاه به سمت تولید شمش استاندارد رفته است. براساس توضیحات او، این مجموعه در حال حاضر تنها روی طلا فعالیت می‌کند و شمش‌های خود را با عیار ۹۹۵ تولید می‌کند.
ما پلتفرم طلای آنلاین نیستیم
یکی از تأکیدهای اصلی آزادی در این گفت‌وگو، تفکیک اکسیراز از پلتفرم‌های آنلاین خریدوفروش طلاست. او می‌گوید: «اکسیراز تولیدکننده شمش طلاست.» از نگاه او تفاوت اصلی این مدل در این است که نتیجه خرید، یک دارایی فیزیکی مشخص است.
مشتری می‌تواند شمش را آنلاین خریداری کند و برای دریافت آن به شعبه یا نمایندگی مراجعه کند یا آن را با ارسال بیمه‌شده دریافت کند. به تعبیر آزادی، در اکسیراز «سرمایه دست خود مشتری است» و خرید به یک موجودی دیجیتال در پلتفرم محدود نمی‌شود. همین موضوع بر سایر اجزای مدل کسب‌وکار اکسیراز نیز اثر گذاشته است؛ از شماره سریال یکتای هر شمش و صدور فاکتور تا نحوه ارسال، استعلام و بازخرید.
از سابقه ۶۰ ساله خانواده آزادی تا شبکه‌ای نزدیک به ۱۰۰ نقطه
طبق توضیحات آزادی، اکسیراز حدود سه سال است فعالیت می‌کند، اما سابقه خانواده او در صنعت طلا به حدود ۶۰ سال قبل برمی‌گردد. او می‌گوید تجربه بازار سنتی و شناخت رفتار مشتری از این سابقه وارد اکسیراز شده و در کنار آن، نسل جدید تلاش کرده فناوری و سازوکارهای تازه‌ای به این مدل اضافه کند.
اکسیراز در حال حاضر، با احتساب شعبی که در دست راه‌اندازی هستند، نزدیک به ۱۰ شعبه و حدود ۹۰ نمایندگی دارد. آزادی می‌گوید بخش مهمی از این نمایندگان از میان فعالانی انتخاب شده‌اند که خانواده او طی سال‌ها با آنها همکاری داشته است.
این شبکه تنها به تهران محدود نیست و به گفته او در شهرهایی مانند مشهد، اصفهان، تبریز، اهواز، قم و کرج نیز حضور دارد.
یک قیمت در شبکه فروش؛ اکسیراز چگونه نمایندگی‌ها را کنترل می‌کند؟
یکی از چالش‌های چنین شبکه‌ای این است که مشتری چگونه می‌تواند مطمئن باشد در تهران، مشهد یا هر شهر دیگری با قیمت و شرایط متفاوتی مواجه نمی‌شود. آزادی پاسخ را در شفافیت قیمت می‌بیند. او می‌گوید مشتری پیش از خرید یا فروش می‌تواند به وب‌سایت اکسیراز مراجعه کند و قیمتی را که قرار است در شعبه یا نمایندگی با آن معامله کند مشاهده کند.
به گفته او، نمایندگان نیز تحت نظارت مجموعه قرار دارند و قیمت خرید و فروش برای مشتری از قبل مشخص است. آزادی تأکید دارد این شفافیت هم در زمان فروش شمش به مشتری و هم در زمان بازخرید آن وجود دارد.
دو مسیر خرید؛ حضوری یا آنلاین
اکسیراز برای خرید شمش دو مسیر اصلی تعریف کرده است. در مسیر حضوری، مشتری می‌تواند به شعبه یا نمایندگی مراجعه و شمش را خریداری کند. آزادی می‌گوید برای مبالغ تا ۴۰۰ میلیون تومان امکان پرداخت از مسیر کارت وجود دارد و برای مبالغ بالاتر، فرایند بانکی با استفاده از فاکتور رسمی انجام می‌شود.
مسیر دوم خرید آنلاین است. مشتری پس از انتخاب کالا می‌تواند مشخص کند شمش را از شعبه یا نمایندگی تحویل بگیرد یا برای او ارسال شود. آزادی تأکید می‌کند هر شمش دارای شماره سریال یکتاست؛ شماره‌ای که به همان قطعه مشخص اختصاص دارد و در سامانه ثبت می‌شود.
از سریال یکتا تا استعلام مفقودی و سرقت
سریال در مدل اکسیراز فقط نقش یک شماره روی محصول را ندارد. آزادی توضیح می‌دهد که برای شمش‌ها امکان استعلام نیز در سایت در نظر گرفته شده است.
به گفته او، اگر شمشی مفقود یا سرقتی اعلام شده باشد، این وضعیت می‌تواند در زمان معامله مجدد مورد بررسی قرار گیرد. این سازوکار به‌ویژه برای زمانی طراحی شده که شمش نه میان اکسیراز و مصرف‌کننده، بلکه بین افراد یا فعالان بازار دوباره معامله می‌شود.
اکسیراز نمی‌خواهد طلای مشتری را نزد خود نگه دارد
مدل اکسیراز بر تحویل فیزیکی شمش تأکید دارد و آزادی می‌گوید مجموعه ترجیح نمی‌دهد طلای خریداری‌شده برای مدت طولانی به‌عنوان امانت نزد شرکت باقی بماند.
به گفته او، اگر مشتری برای دریافت کالای خود اقدام نکند، اکسیراز موضوع را پیگیری می‌کند. آزادی توضیح می‌دهد در شرایطی که طی سه روز مسئله تحویل حل نشود، شمش براساس نرخ روز فروخته و وجه به حساب مشتری بازگردانده می‌شود. برای ارسال پستی نیز، به گفته او، زمان معمول تحویل حداکثر حدود سه روز کاری است؛ هرچند امکان بروز تأخیرهای لجستیکی وجود دارد.
ارسال شمش با بیمه صددرصدی
ارسال فیزیکی طلا طبیعتاً مسئله ریسک مفقودی، سرقت یا آسیب در مسیر را هم ایجاد می‌کند.
آزادی می‌گوید همه شمش‌هایی که اکسیراز ارسال می‌کند تحت پوشش بیمه قرار دارند و در صورت بروز حادثه، مسئولیت آن برعهده مجموعه است. طبق توضیح او، مشتری در چنین شرایطی می‌تواند مجدداً کالا را دریافت کند و در صورت انصراف نیز وجه پرداخت‌شده به او بازگردانده می‌شود. او همچنین مدعی است پوشش بیمه ارسال اکسیراز بدون فرانشیز مشتری انجام می‌شود و کل مبلغ پرداختی تحت پوشش قرار دارد.
قیمت شمش اکسیراز چگونه محاسبه می‌شود؟
قیمت‌گذاری یکی از بخش‌های اصلی گفت‌وگوی رضا قربانی و کامران آزادی بود. آزادی می‌گوید قیمت شمش برمبنای نرخ لحظه‌ای طلا محاسبه می‌شود و درصد هزینه افزوده‌شده به آن براساس وزن محصول متفاوت است. این درصد، به گفته او، از حدود دو درصد شروع می‌شود و در وزن‌های پایین‌تر به‌دلیل افزایش سهم هزینه تولید بیشتر می‌شود؛ هرچه وزن شمش افزایش پیدا کند، درصد هزینه ساخت کاهش پیدا می‌کند.
او در عین حال تأکید می‌کند اکسیراز برای طلای خام یک نرخ مبنا دارد و تلاش کرده فاصله سنتی نرخ خرید و فروش را در مدل بازخرید خود کاهش دهد.
با این حال، اگر مشتری شمش را بلافاصله پس از خرید دوباره بفروشد، هزینه‌ای که هنگام خرید بابت تولید و سایر اجزا پرداخته، در محاسبات اثر خواهد داشت. خود آزادی مثال می‌زند که در چنین شرایطی ممکن است همان حدود دو درصد از ارزش معامله کسر شود. در مقابل، اگر در فاصله خرید تا فروش، قیمت طلا افزایش پیدا کرده باشد، تغییر قیمت طلا نیز در نرخ بازخرید منعکس خواهد شد.
پلمپ سالم چه اثری بر بازخرید دارد؟
بخشی از قیمت محصول به بسته‌بندی و پلمپ آن مرتبط است. آزادی توضیح می‌دهد اگر پلمپ سالم بماند، ارزش مربوط به آن هنگام بازخرید نیز به مشتری بازگردانده می‌شود. اگر بسته‌بندی آسیب ببیند، خود طلا همچنان توسط اکسیراز بازخرید می‌شود اما مبلغ مربوط به پلمپ به مشتری برنمی‌گردد. به گفته او، خرابی پلمپ باعث نمی‌شود اصل شمش از چرخه بازخرید خارج شود.
فاکتور رسمی و امکان دریافت دوباره آن
آزادی یکی دیگر از نقاط تمایز مدنظر اکسیراز را صدور فاکتور رسمی می‌داند. او می‌گوید در فاکتور اکسیراز اطلاعات شرکت، مشخصات محصول، وزن، عیار، شماره سریال یکتا، ارزش طلای خام، کارمزد و اطلاعات مرتبط با ارزش افزوده درج می‌شود.
همچنین یک گواهی یا Certificate مرتبط با شماره سریال محصول وجود دارد و اطلاعات خرید در سامانه ثبت می‌شود. به گفته آزادی، اگر مشتری فاکتور کاغذی خود را گم کند، می‌تواند دوباره از طریق سامانه به آن دسترسی پیدا کند و نسخه جدیدی دریافت کند.
هیچ شمشی با عیار پایین‌تر از ۹۹۵ از خط تولید خارج نمی‌شود
در بخش دیگری از گفت‌وگو، قربانی درباره سازوکار کنترل وزن و عیار شمش‌ها می‌پرسد.
آزادی از سازمان ملی استاندارد، اتحادیه صنف طلا و جواهر و تیم کنترل کیفیت داخلی اکسیراز به‌عنوان لایه‌های نظارتی نام می‌برد. او می‌گوید برای کنترل وزن از ترازوهای با دقت بالا استفاده می‌شود و سیاست اکسیراز این است که هیچ شمشی با عیار پایین‌تر از ۹۹۵ از خط تولید خارج نشود. به گفته آزادی، بازرسان استاندارد نیز به‌صورت دوره‌ای از خط تولید، فروشگاه‌ها، شعب و نمایندگی‌ها نمونه‌برداری و محصول را آزمایش می‌کنند.
هولوگرام طلا؛ راهکار اکسیراز برای مقابله با جعل
یکی از ویژگی‌هایی که اکسیراز روی آن تأکید دارد، سازوکار ضدجعل محصول است. آزادی می‌گوید این قابلیت صرفاً به بسته‌بندی یا یک برچسب هولوگرامی وابسته نیست. به گفته او، اکسیراز هولوگرامی از جنس طلا روی خود محصول ایجاد می‌کند و همین موضوع هزینه و دشواری جعل را بالا می‌برد. او این ویژگی را یکی از اصلی‌ترین لایه‌های امنیتی شمش‌های اکسیراز معرفی می‌کند.
کار ما با فروش تمام نمی‌شود
شاید مهم‌ترین بخش مدل کسب‌وکار اکسیراز از نگاه بنیان‌گذار آن، موضوع بازخرید باشد. به گفته آزادی اکسیراز متعهد است شمشی را که فروخته در دوره‌های مختلف و از طریق شبکه خود بازخرید کند. او این سیاست را با این جمله توضیح می‌دهد: «کار ما با فروش تمام نمی‌شود؛ شاید کار ما با فروش تازه آغاز می‌شود.» طبق توضیح او، مشتری می‌تواند برای فروش مجدد شمش به شبکه اکسیراز مراجعه کند و قیمت بازخرید نیز متناسب با نرخ لحظه‌ای طلا تعیین می‌شود.
روایت آزادی از بازخرید طلا در دوره جنگ
قربانی در ادامه گفت‌وگو، عملکرد اکسیراز را در شرایط بحرانی به چالش می‌کشد و از تجربه دوره جنگ می‌پرسد؛ دوره‌ای که به گفته آزادی نقدشوندگی در بازار طلا با فشار مواجه شده بود.
آزادی می‌گوید در آن مقطع برخی خریداران بازار به‌دلیل کمبود نقدینگی، طلا را با قیمت‌هایی تا ۲۰ تا ۲۵ درصد پایین‌تر خریداری می‌کردند. این عدد روایت و مشاهده خود او از شرایط آن دوره است. او مدعی است اکسیراز در همان بازه فعالیت خود را ادامه داده و شمش مشتریانی را که قصد نقدکردن دارایی‌شان داشته‌اند بازخرید کرده است.
اگر همه مشتریان هم‌زمان بخواهند بفروشند چه می‌شود؟
قربانی در بخش دیگری از گفت‌وگو یک سناریوی حداکثری را مطرح می‌کند: اگر همه افرادی که از اکسیراز شمش خریده‌اند، هم‌زمان برای فروش مراجعه کنند چه اتفاقی می‌افتد؟
آزادی پاسخ می‌دهد اکسیراز به‌عنوان تولیدکننده همان‌طور که برای فروش ظرفیت ایجاد کرده، برای خرید نیز زیرساخت طراحی کرده است و می‌گوید مجموعه برای چنین شرایطی برنامه‌ریزی کرده است.
گسترش دسترسی به شمش؛ اولویت آینده اکسیراز
در پایان گفت‌وگو، قربانی از آزادی می‌پرسد سه سال آینده اکسیراز را چگونه می‌بیند. پاسخ او بیش از آنکه به توسعه یک سرویس دیجیتال یا محصول تازه مربوط باشد، بر گسترش دسترسی به شمش فیزیکی به‌عنوان کالای سرمایه‌گذاری متمرکز است.
آزادی می‌گوید هدف او این است که این شکل از سرمایه‌گذاری در طلا گسترده‌تر شود و جمله‌ای را که به گفته خودش در مجموعه تکرار می‌کنند این‌طور بیان می‌کند: «به امید روزی که هر ایرانی یک شمش اکسیراز داشته باشد.»
مدلی که آزادی توصیف می‌کند بر چند حلقه به‌هم‌پیوسته استوار است: تولید شمش، فروش فیزیکی، شماره سریال و فاکتور، شبکه توزیع، تحویل و در نهایت بازخرید. اینکه این مدل در مقیاس بزرگ تا چه اندازه می‌تواند همان استاندارد قیمت، نقدشوندگی و کیفیت را در سراسر شبکه حفظ کند، احتمالاً یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که باید در ادامه مسیر اکسیراز دنبال کرد.