هیئت تنظیم و نظارت بانکی ترکیه با مصوبهای به تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، مجوز فعالیت شعبه مرکزی بانک ملت در استانبول را پس از بیش از چهار دهه لغو کرد. این تصمیم یک روز بعد در شماره ۳۳۳۷۵ روزنامه رسمی ترکیه منتشر شد. مصوبه به ماده ۷۱ قانون بانکداری این کشور استناد میکند، اما علت عملیاتی مشخصی برای لغو مجوز ارائه نمیدهد. تصمیم تازه در شرایطی گرفته شده که آمریکا فشار بر شبکههای مالی و هوانوردی مرتبط با ایران را افزایش داده و ترکیه نیز پروازهای ماهانایر را متوقف کرده است؛ بااینحال، ارتباط مستقیم این تحولات با تصمیم نهاد ناظر بانکی ترکیه تأیید نشده است.
هیئت تنظیم و نظارت بانکی ترکیه در نشست ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ خود، مجوز فعالیت شعبه مرکزی بانک ملت در استانبول را لغو کرد. این تصمیم با شماره ۱۱۵۷۲ در روزنامه رسمی ترکیه منتشر شده است.
در متن مصوبه آمده است که این تصمیم پس از بررسی نامه شماره E-32521522-101.02.02[61]-203345 و ضمائم آن گرفته شده و مجوز فعالیت مجموعهای با عنوان رسمی «Bank Mellat Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi» براساس بند «ب» از فقره نخست ماده ۷۱ قانون بانکداری ترکیه لغو میشود.
علت لغو مجوز اعلام نشده است
ماده ۷۱ قانون بانکداری ترکیه به نهاد ناظر اجازه میدهد در شرایطی که ادامه فعالیت یک بانک برای حقوق سپردهگذاران یا امنیت و ثبات نظام مالی خطر ایجاد کند، مجوز آن را لغو کند. بااینحال، صرف استناد به این ماده نشان نمیدهد کدام تخلف یا رویداد مشخص مبنای تصمیم بوده است.
مصوبه منتشرشده توضیحی درباره وضعیت مالی شعبه، تخلف احتمالی، مشکلات عملیاتی یا نقش تحریمها ارائه نمیکند. تا زمان انتشار این خبر، واکنش رسمی بانک ملت به تصمیم نهاد ناظر ترکیه نیز مشاهده نشده است.
پایان بیش از چهار دهه فعالیت در ترکیه
براساس تاریخچه منتشرشده در وبسایت بانک ملت ترکیه، شعبه مرکزی این بانک در استانبول فعالیت خود را در ۱۶ آوریل ۱۹۸۲ آغاز کرد. شعبه آنکارا در سال ۱۹۸۵ و شعبه ازمیر نیز در سال ۱۹۹۲ به ساختار این بانک اضافه شدند.
وبسایت بانک ملت ترکیه همچنان شعب استانبول، آنکارا و ازمیر را فهرست کرده است. متن مصوبه بهطور مشخص مجوز شعبه مرکزی ترکیه در استانبول را هدف قرار میدهد، اما روشن نمیکند این تصمیم چه اثری بر فعالیت شعب آنکارا و ازمیر خواهد داشت.
نحوه تسویه تعهدات، تعیین تکلیف حسابها و سپردهها، وضعیت کارکنان و زمان توقف خدمات نیز در مصوبه اعلام نشده است. مشخصشدن دامنه اجرایی تصمیم به انتشار اطلاعیههای تکمیلی از سوی نهاد ناظر ترکیه یا بانک ملت نیاز دارد.
فشار بر مسیرهای مالی و حملونقلی ایران
لغو مجوز بانک ملت در فاصله کوتاهی پس از تشدید اقدامات آمریکا علیه شبکههای مالی و هوانوردی مرتبط با ایران انجام شده است. وزارت خزانهداری آمریکا در ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ بانک سرمایهگذاری «گلدن گلوبال» ترکیه و دو شرکت زیرمجموعه آن را به اتهام تسهیل مبادلات مرتبط با ایران تحریم کرد.
آمریکا چهار روز بعد نیز دور تازهای از تحریمهای هوانوردی را اعلام کرد. این بسته شامل ۳۶ اقدام تحریمی علیه بخش هوانوردی ایران و شرکتهای مرتبط بود و ماهانایر، دیگر شرکتهای هواپیمایی ایرانی و تعدادی از شرکتهای واسطه در ترکیه و چند کشور دیگر را هدف قرار میداد.
در ادامه، مقامهای ترکیه به ماهانایر دستور دادند پروازهای خود میان ایران و ترکیه را تا اطلاع ثانوی متوقف کند. وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که ترکیه و عمان پس از گفتوگو با واشنگتن درباره اجرای اقدامات آمریکا، تصمیم به توقف پروازهای ماهانایر گرفتهاند.
بااینحال، توقف پروازهای ماهانایر و سپس لغو مجوز شعبه مرکزی بانک ملت نشان میدهد دامنه فشارها بر دسترسی بینالمللی ایران در حال گسترش است و پس از حملونقل هوایی، شبکه بانکی را نیز دربر گرفته است.