نقشه تجارت جهان؛ هر کشور بیشترین وارداتش را از کجا تأمین می‌کند؟

اگر مرزهای سیاسی را کنار بگذاریم و کشورها را بر اساس مهم‌ترین مبدأ وارداتشان رنگ کنیم، نقشه‌ای متفاوت از اقتصاد جهان شکل می‌گیرد؛ نقشه‌ای که در آن چین بر بخش بزرگی از آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین سایه انداخته، آلمان در قلب شبکه تجارت اروپا قرار گرفته و ایالات متحده همچنان مهم‌ترین تأمین‌کننده بسیاری از اقتصادهای قاره آمریکا است. داده‌های سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد چین به‌تنهایی بزرگ‌ترین مبدأ واردات کالا برای حدود ۴۰ درصد کشورهای جهان بوده است.

تجارت جهانی فقط با رتبه‌بندی بزرگ‌ترین صادرکنندگان و واردکنندگان قابل توضیح نیست. یکی از راه‌های دیدن ساختار واقعی تجارت، این است که برای هر کشور یک سؤال ساده بپرسیم: «بیشترین کالایی که از خارج می‌خرد، از کدام کشور می‌آید؟»

نقشه «بزرگ‌ترین مبدأ واردات هر کشور» پاسخی تصویری به همین سؤال می‌دهد. در این محاسبه، ارزش واردات کالایی هر کشور از شرکای مختلف مقایسه می‌شود و کشوری که بیشترین سهم را دارد به‌عنوان مبدأ اصلی واردات مشخص می‌شود. بنابراین این نقشه درباره کالاها است و خدماتی مانند نرم‌افزار، گردشگری یا خدمات مالی را شامل نمی‌شود. ارزش واردات نیز بر مبنای CIF محاسبه می‌شود؛ یعنی علاوه بر قیمت کالا، هزینه حمل و بیمه تا مرز کشور واردکننده نیز در آن منظور شده است.

مهم‌ترین ویژگی نقشه، وسعت نفوذ تجاری چین است. در سال ۲۰۲۴ چین بزرگ‌ترین تأمین‌کننده کالای وارداتی برای حدود ۴۰ درصد کشورهای جهان بود. این موقعیت تقریباً سراسر آسیا، بخش بزرگی از آفریقا و آمریکای لاتین و حتی شماری از کشورهای اروپایی را در بر می‌گیرد. گسترش این شبکه نتیجه دو دهه رشد ظرفیت صنعتی چین و ادغام هرچه بیشتر این کشور در زنجیره‌های تأمین جهانی است.

در مقابل، الگوهای منطقه‌ای همچنان بسیار قدرتمندند. نزدیکی جغرافیایی، هزینه حمل‌ونقل، توافق‌های تجاری و زنجیره‌های تولید فرامرزی باعث می‌شود کشورهای همسایه در بسیاری از نقاط جهان شرکای اصلی یکدیگر باقی بمانند. در اروپا، آلمان یکی از مهم‌ترین مراکز شبکه تأمین منطقه است و در آمریکای شمالی نیز پیوندهای تجاری ایالات متحده، کانادا و مکزیک همچنان نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

این نقشه در عین حال تفاوت میان «بزرگ‌ترین مبدأ واردات» و «میزان وابستگی» را نشان نمی‌دهد. قرار گرفتن یک کشور به‌عنوان تأمین‌کننده شماره یک لزوماً به این معنی نیست که اکثریت واردات کشور مقصد از آن مبدأ تأمین می‌شود؛ ممکن است سهم بزرگ‌ترین تأمین‌کننده تنها اندکی بیشتر از رقبای بعدی باشد. با این حال، کنار هم قرار دادن همه کشورها تصویری روشن از مراکز قدرت در زنجیره تأمین جهانی به دست می‌دهد.

آنچه بیش از همه در این تصویر دیده می‌شود، تغییر مرکز ثقل تجارت جهانی است. داده‌های چند دهه گذشته نشان می‌دهد چین به‌خصوص در کشورهای با درآمد کم و متوسط به یکی از مهم‌ترین گره‌های تجاری جهان تبدیل شده و در بسیاری از بازارها جای ایالات متحده را به‌عنوان اصلی‌ترین مبدأ کالاهای وارداتی گرفته است.

/* راه پرداخت | جدول مبدأ اول واردات */
#rah-import-table-2024,
#rah-import-table-2024 * {
box-sizing: border-box;
}

#rah-import-table-2024 {
–rah-border: #e4e4e4;
–rah-soft: #f7f7f7;
–rah-hover: #fafafa;
–rah-text: #161616;
–rah-muted: #747474;
–rah-orange: #ff6600;
width: 100%;
max-width: 100%;
margin: 28px 0;
direction: rtl;
color: var(–rah-text);
font-family: inherit;
letter-spacing: normal !important;
word-spacing: normal !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-toolbar {
display: flex;
align-items: center;
justify-content: space-between;
gap: 16px;
margin: 0 0 14px;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-count,
#rah-import-table-2024 .rah-import-page-size,
#rah-import-table-2024 .rah-page-info {
color: var(–rah-muted);
font-size: 14px;
line-height: 1.7;
letter-spacing: normal !important;
word-spacing: normal !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-page-size {
display: flex;
align-items: center;
gap: 10px;
white-space: nowrap;
}

#rah-import-table-2024 select {
width: auto;
min-width: 92px;
height: 40px;
margin: 0;
padding: 0 12px;
border: 1px solid var(–rah-border);
border-radius: 8px;
background: #fff;
color: var(–rah-text);
font: inherit;
box-shadow: none;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-scroll {
width: 100%;
overflow-x: auto;
border: 1px solid var(–rah-border);
border-radius: 10px;
background: #fff;
-webkit-overflow-scrolling: touch;
}

#rah-import-table-2024 table {
width: 100% !important;
margin: 0 !important;
border: 0 !important;
border-collapse: collapse !important;
border-spacing: 0 !important;
table-layout: fixed !important;
direction: rtl !important;
background: #fff !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-col-country { width: 55%; }
#rah-import-table-2024 .rah-col-source { width: 45%; }

#rah-import-table-2024 th,
#rah-import-table-2024 td {
margin: 0 !important;
padding: 15px 20px !important;
border: 0 !important;
border-bottom: 1px solid var(–rah-border) !important;
background: #fff !important;
color: var(–rah-text) !important;
font-family: inherit !important;
font-size: inherit !important;
font-weight: 400 !important;
line-height: 1.55 !important;
direction: rtl !important;
text-align: right !important;
text-align-last: right !important;
vertical-align: middle !important;
white-space: nowrap !important;
letter-spacing: normal !important;
word-spacing: normal !important;
text-transform: none !important;
}

#rah-import-table-2024 thead th {
padding: 0 !important;
background: var(–rah-soft) !important;
}

#rah-import-table-2024 tbody tr:last-child td {
border-bottom: 0 !important;
}

#rah-import-table-2024 tbody tr:hover td {
background: var(–rah-hover) !important;
}

#rah-import-table-2024 th::before,
#rah-import-table-2024 th::after,
#rah-import-table-2024 td::before,
#rah-import-table-2024 td::after,
#rah-import-table-2024 tr::before,
#rah-import-table-2024 tr::after {
content: none !important;
display: none !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-sort {
appearance: none !important;
-webkit-appearance: none !important;
display: flex !important;
align-items: center !important;
justify-content: flex-start !important;
gap: 10px !important;
width: 100% !important;
min-height: 58px !important;
margin: 0 !important;
padding: 14px 20px !important;
border: 0 !important;
border-radius: 0 !important;
background: transparent !important;
color: var(–rah-text) !important;
box-shadow: none !important;
font: inherit !important;
font-weight: 700 !important;
line-height: 1.5 !important;
direction: rtl !important;
text-align: right !important;
letter-spacing: normal !important;
word-spacing: normal !important;
cursor: pointer !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-sort:hover,
#rah-import-table-2024 .rah-import-sort:focus-visible {
background: #f1f1f1 !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-sort::before,
#rah-import-table-2024 .rah-import-sort::after {
content: none !important;
display: none !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-sort > span {
white-space: nowrap !important;
letter-spacing: normal !important;
word-spacing: normal !important;
}

/* فقط ستون فعال فلش دارد؛ فلش با CSS ساخته می‌شود و کاراکتر متنی ندارد */
#rah-import-table-2024 .rah-import-sort > i {
display: none;
width: 0;
height: 0;
flex: 0 0 auto;
border-left: 5px solid transparent;
border-right: 5px solid transparent;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-sort.is-active > i {
display: inline-block;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-sort.is-active[data-dir=”asc”] > i {
border-bottom: 7px solid var(–rah-orange);
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-sort.is-active[data-dir=”desc”] > i {
border-top: 7px solid var(–rah-orange);
}

#rah-import-table-2024 .rah-cell {
display: flex !important;
align-items: center !important;
justify-content: flex-start !important;
gap: 10px !important;
width: 100% !important;
min-width: 0 !important;
margin: 0 !important;
padding: 0 !important;
direction: rtl !important;
text-align: right !important;
white-space: nowrap !important;
letter-spacing: normal !important;
word-spacing: normal !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-flag {
display: inline-flex !important;
align-items: center !important;
justify-content: center !important;
width: 30px !important;
min-width: 30px !important;
flex: 0 0 30px !important;
margin: 0 !important;
padding: 0 !important;
font-family: “Apple Color Emoji”,”Segoe UI Emoji”,”Noto Color Emoji”,sans-serif !important;
font-size: 21px !important;
font-weight: 400 !important;
line-height: 1 !important;
letter-spacing: 0 !important;
word-spacing: 0 !important;
white-space: nowrap !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-name {
display: inline-block !important;
min-width: 0 !important;
margin: 0 !important;
padding: 0 !important;
direction: rtl !important;
unicode-bidi: isolate !important;
color: var(–rah-text) !important;
font-family: inherit !important;
font-size: inherit !important;
font-weight: 400 !important;
line-height: 1.55 !important;
text-align: right !important;
text-align-last: right !important;
white-space: nowrap !important;
letter-spacing: normal !important;
word-spacing: normal !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-pagination {
display: flex;
align-items: center;
justify-content: center;
gap: 12px;
width: 100%;
margin: 14px 0 0;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-pagination button {
min-height: 40px;
margin: 0;
padding: 7px 14px;
border: 1px solid var(–rah-border);
border-radius: 8px;
background: #fff;
color: var(–rah-text);
font: inherit;
box-shadow: none;
cursor: pointer;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-pagination button:disabled {
opacity: .4;
cursor: default;
}

#rah-import-table-2024 .rah-page-info {
min-width: 120px;
text-align: center;
white-space: nowrap;
}

#rah-import-table-2024 tr.rah-row-hidden {
display: none !important;
}

@media (max-width: 640px) {
#rah-import-table-2024 .rah-import-toolbar {
flex-direction: column;
align-items: stretch;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-page-size {
justify-content: space-between;
}

#rah-import-table-2024 table {
min-width: 650px !important;
}

#rah-import-table-2024 th,
#rah-import-table-2024 td {
padding: 13px 15px !important;
}

#rah-import-table-2024 .rah-import-sort {
padding: 13px 15px !important;
}
}

/* راه پرداخت | تعامل جدول مبدأ اول واردات */
(function () {
function initRahImportTable() {
const root = document.getElementById(“rah-import-table-2024”);
if (!root || root.dataset.ready === “1”) return;

const tbody = root.querySelector(“tbody”);
const pageSizeSelect = root.querySelector(“.rah-import-page-size select”);
const countEl = root.querySelector(“.rah-import-count”);
const pagination = root.querySelector(“.rah-import-pagination”);
const pageInfo = root.querySelector(“.rah-page-info”);
const prevBtn = root.querySelector(“.rah-prev”);
const nextBtn = root.querySelector(“.rah-next”);
const sortButtons = Array.from(root.querySelectorAll(“.rah-import-sort”));

if (!tbody || !pageSizeSelect || !countEl || !pagination || !pageInfo || !prevBtn || !nextBtn) return;

root.dataset.ready = “1”;

const collator = new Intl.Collator(“fa-IR”, {
usage: “sort”,
sensitivity: “base”,
ignorePunctuation: true,
numeric: true
});

function normalizePersian(value) {
return String(value || “”)
.replace(/ي/g, “ی”)
.replace(/ى/g, “ی”)
.replace(/ك/g, “ک”)
.replace(/[أإ]/g, “ا”)
.replace(/ۀ/g, “ه”)
.replace(/ة/g, “ه”)
.replace(/u200c/g, ” “)
.replace(/s+/g, ” “)
.trim();
}

function compareFa(a, b) {
return collator.compare(normalizePersian(a), normalizePersian(b));
}

function faDigits(value) {
return String(value).replace(/d/g, d => “۰۱۲۳۴۵۶۷۸۹”[d]);
}

let sortKey = “country”;
let sortDir = “asc”;
let pageSize = Number(pageSizeSelect.value) || 25;
let currentPage = 1;

function getRows() {
return Array.from(tbody.querySelectorAll(“tr”));
}

function sortRows() {
const rows = getRows();
const fallbackKey = sortKey === “country” ? “source” : “country”;

rows.sort((a, b) => {
let result = compareFa(a.dataset[sortKey], b.dataset[sortKey]);
if (result === 0) {
result = compareFa(a.dataset[fallbackKey], b.dataset[fallbackKey]);
}
return sortDir === “asc” ? result : -result;
});

const fragment = document.createDocumentFragment();
rows.forEach(row => fragment.appendChild(row));
tbody.appendChild(fragment);
}

function updateSortHeader() {
sortButtons.forEach(button => {
const active = button.dataset.key === sortKey;
const th = button.closest(“th”);

button.classList.toggle(“is-active”, active);
button.dataset.dir = active ? sortDir : “”;

if (th) {
th.setAttribute(
“aria-sort”,
active ? (sortDir === “asc” ? “ascending” : “descending”) : “none”
);
}
});
}

function render() {
sortRows();

const rows = getRows();
const total = rows.length;
const totalPages = Math.max(1, Math.ceil(total / pageSize));

if (currentPage > totalPages) currentPage = totalPages;

const start = (currentPage – 1) * pageSize;
const end = Math.min(start + pageSize, total);

rows.forEach((row, index) => {
row.classList.toggle(“rah-row-hidden”, index = end);
});

countEl.textContent =
`نمایش ${faDigits(start + 1)} تا ${faDigits(end)} از ${faDigits(total)} ردیف`;

pageInfo.textContent =
`صفحه ${faDigits(currentPage)} از ${faDigits(totalPages)}`;

prevBtn.disabled = currentPage === 1;
nextBtn.disabled = currentPage === totalPages;
pagination.hidden = totalPages {
button.addEventListener(“click”, function () {
const key = this.dataset.key;

if (sortKey === key) {
sortDir = sortDir === “asc” ? “desc” : “asc”;
} else {
sortKey = key;
sortDir = “asc”;
}

currentPage = 1;
render();
});
});

pageSizeSelect.addEventListener(“change”, function () {
pageSize = Number(this.value) || 25;
currentPage = 1;
render();
});

prevBtn.addEventListener(“click”, function () {
if (currentPage > 1) {
currentPage -= 1;
render();
}
});

nextBtn.addEventListener(“click”, function () {
const totalPages = Math.ceil(getRows().length / pageSize);
if (currentPage < totalPages) {
currentPage += 1;
render();
}
});

render();
}

if (document.readyState === "loading") {
document.addEventListener("DOMContentLoaded", initRahImportTable);
} else {
initRahImportTable();
}
})();