شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا) فرایند واگذاری ۱۰۰ درصد سهام شرکت خدمات ارتباطی رایتل را آغاز کرده است. براساس فراخوان منتشرشده، کل سهام این اپراتور همراه با پنج کرسی مدیریتی از طریق مزایده عرضه می‌شود و متقاضیان حقوقی واجد شرایط باید برای حضور در فرایند، تضمینی معادل پنج درصد قیمت پایه ارائه کنند. انتشار فراخوان به معنای فروش قطعی رایتل نیست و خریدار نهایی پس از طی مراحل مزایده و بررسی صلاحیت‌ها مشخص خواهد شد.
شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا) با انتشار فراخوان مزایده، ۱۰۰ درصد سهام شرکت خدمات ارتباطی رایتل را برای واگذاری عرضه کرده است. براساس شرایط اعلام‌شده، این واگذاری کل مالکیت رایتل و پنج کرسی مدیریتی شرکت را در بر می‌گیرد.
در فراخوان از اشخاص حقوقی دارای صلاحیت‌های قانونی و پروانه‌های لازم برای تحصیل سهام شرکت دعوت شده است تا در فرایند مزایده شرکت کنند. متقاضیان باید پس از دریافت اسناد، پیشنهاد خود را مطابق ضوابط تعیین‌شده ارائه دهند.
پنج کرسی مدیریتی همراه با کل سهام رایتل عرضه می‌شود
موضوع مزایده فقط بخشی از سهام رایتل نیست. شستا تمام سهام شرکت به همراه پنج کرسی مدیریتی را عرضه کرده است؛ بنابراین اگر معامله نهایی شود، واگذاری از جنس انتقال مالکیت و کنترل مدیریتی شرکت خواهد بود.
در آگهی، مبنای محاسبه قیمت پایه «ارزش مبنای معامله به اضافه ۲۵ درصد پرمیوم برای هر کرسی مدیریتی» عنوان شده است. با این حال، از متن خلاصه‌شده فراخوان نمی‌توان نحوه دقیق اعمال این پرمیوم را محاسبه کرد و برای تفسیر دقیق آن باید اسناد کامل مزایده بررسی شود.
متقاضیان همچنین باید معادل پنج درصد قیمت پایه را به‌عنوان تضمین شرکت در مزایده ارائه کنند.
گزارش‌های کدال‌محور؛ قیمت پایه ۱۳۰ همت
در گزارش‌های تکمیلی منتشرشده با استناد به آگهی شستا در سامانه کدال، قیمت پایه واگذاری رایتل ۱۳۰ هزار میلیارد تومان، معادل ۱۳۰ همت اعلام شده است. همین گزارش‌ها از برگزاری مزایده در ۲۳ مهر ۱۴۰۵ خبر داده‌اند.
این رقم قیمت پایه مزایده است، نه قیمت قطعی فروش. مبلغ نهایی در صورت وجود متقاضی واجد شرایط و طی‌شدن فرایند مزایده مشخص خواهد شد.
رایتل هنوز فروخته نشده است
انتشار آگهی مزایده را نباید با نهایی‌شدن فروش رایتل یکسان دانست. در این مرحله، شستا در حال دریافت و ارزیابی پیشنهادهاست و متقاضیان علاوه بر پیشنهاد مالی باید شرایط حقوقی و تخصصی لازم را داشته باشند.
گزارش‌های منتشرشده بر مبنای آگهی کدال نیز تأکید دارند که نهایی‌شدن واگذاری به طی مراحل مزایده، احراز شرایط خریدار و دریافت مجوزها و تأییدیه‌های قانونی و مقرراتی لازم وابسته است. نتیجه نهایی نیز پس از پایان فرایند باید اعلام شود. بنابراین در این مقطع نمی‌توان از «مالک جدید رایتل» سخن گفت.
از انحصار 3G تا سرمایه‌گذاری روی 5G
رایتل به‌عنوان اپراتور سوم تلفن همراه کشور، در سال ۱۳۸۹ پروانه فعالیت خود را دریافت کرد. این اپراتور در ابتدای فعالیت از انحصار دوساله ارائه خدمات نسل سوم تلفن همراه (3G) برخوردار بود؛ دوره‌ای که در ادامه تمدید شد و نهایتاً در سال ۱۳۹۳ با ورود ایرانسل و همراه اول به ارائه خدمات نسل سوم پایان یافت. در مراحل اولیه شکل‌گیری اپراتور سوم، نام اتصالات امارات به‌عنوان شریک خارجی کنسرسیوم مطرح شده بود، اما این همکاری به نتیجه نرسید و در نهایت تأمین‌تلکام، وابسته به مجموعه تأمین اجتماعی، مسیر راه‌اندازی اپراتور سوم را بدون شریک خارجی ادامه داد.
رایتل در سال‌های اخیر تلاش کرده جایگاه خود را با سرمایه‌گذاری روی نسل پنجم ارتباطات تقویت کند. براساس گزارش‌های منتشرشده درباره مزایده باندهای فرکانسی 5G، این اپراتور در سال ۱۴۰۴ برای یک بلوک ۱۰۰ مگاهرتزی فرکانس در محدوده ۳۶۰۰ تا ۳۷۰۰ مگاهرتز، پیشنهادی حدود ۱۴ هزار میلیارد تومان ارائه کرد و برنده این بلوک شد.
این سابقه حالا در آستانه واگذاری کامل شرکت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا مالک جدید احتمالی علاوه بر یک اپراتور تلفن همراه، با تعهدات و برنامه‌های توسعه‌ای مرتبط با 5G، شبکه‌های اختصاصی، اینترنت اشیا و بازار سازمانی نیز روبه‌رو خواهد بود.
واگذاری رایتل از دی ۱۴۰۴ در دستور کار بود
فروش رایتل تصمیمی نیست که برای نخستین بار در این فراخوان مطرح شده باشد. شستا در دی ۱۴۰۴ نیز فراخوانی برای شناسایی متقاضیان خرید سهام رایتل منتشر کرده بود و اعلام کرده بود قصد دارد سهام این اپراتور را به‌صورت بلوکی و یکجا از طریق مزایده واگذار کند. در آن مرحله هنوز قیمت پایه و شرایط نهایی عرضه تعیین نشده بود و قرار بود پس از ارزش‌گذاری و طی فرایندهای قانونی اعلام شود. در همان فراخوان، شستا واگذاری رایتل را در چارچوب ماده ۵ برنامه هفتم پیشرفت معرفی کرده بود.
فراخوان تازه را می‌توان مرحله اجرایی‌تر همان مسیر دانست؛ اکنون دامنه واگذاری، تعداد کرسی‌های مدیریتی و بخشی از شرایط مالی مزایده مشخص شده است.
مدیرعامل رایتل: واگذاری می‌تواند شریک راهبردی وارد شرکت کند
مهدی فقیهی، مدیرعامل رایتل، یک روز پس از انتشار خبر مزایده سهام این شرکت، در واکنش به برخی مطالب منتشرشده درباره وضعیت رایتل گفت واگذاری سهام را نباید به معنای ورشکستگی شرکت تلقی کرد. به گفته او، رایتل طی سال‌های اخیر سودده بوده و زیان انباشته این شرکت نیز در سال گذشته به صفر رسیده است.
فقیهی واگذاری سهام را تصمیم سهامدار در چارچوب سیاست‌های واگذاری دانسته و گفته است این فرایند می‌تواند زمینه ورود «شریک راهبردی و سرمایه هوشمند» را فراهم کند؛ شریکی که علاوه بر منابع مالی، فناوری، بازار و ظرفیت‌های جدیدی برای توسعه رایتل در اختیار شرکت قرار دهد.
مدیرعامل رایتل همچنین گفته است برنامه توسعه این اپراتور شامل توسعه 5G، حرکت به سمت «اپراتور صنعت»، شبکه‌های اختصاصی، اینترنت اشیا و گسترش خدمات سازمانی و دیجیتال است. در بازار مصرف‌کننده نیز به گفته او، بهبود تجربه مشتری و ارائه سرویس‌های جدید در برنامه رایتل قرار دارد.
این اظهارات نشان می‌دهد مدیریت رایتل تلاش دارد واگذاری سهام را نه به‌عنوان خروج از فعالیت، بلکه به‌عنوان تغییر ساختار مالکیت و فرصتی برای جذب سرمایه و شریک جدید معرفی کند. با این حال، اینکه خریدار احتمالی چه توان مالی، فناوری یا بازار تازه‌ای وارد رایتل خواهد کرد، تا مشخص‌شدن نتیجه مزایده قابل ارزیابی نیست.
برنامه هفتم و خروج صندوق‌ها از سهام مدیریتی
ماده ۵ برنامه هفتم با هدف کاهش بنگاه‌داری دولت و نهادهای عمومی غیردولتی، برای واگذاری سهام مدیریتی و کنترلی تکالیفی تعیین کرده است. در متن قانون، مؤسسات عمومی غیردولتی و صندوق‌های بازنشستگی نیز در چارچوب این سیاست ملزم به واگذاری سهام مدیریتی یا کنترلی مشمول شده‌اند. شستا نیز در فراخوان اولیه واگذاری رایتل، همین ماده را یکی از مبانی این فرایند اعلام کرده بود.
تغییر مالک رایتل چه زمانی قطعی می‌شود؟
در حال حاضر چند متغیر اصلی هنوز مشخص نیست: چه شرکت یا نهادی در مزایده شرکت می‌کند، بالاترین پیشنهاد مالی چه رقمی خواهد بود، آیا پیشنهاد واجد شرایطی ارائه می‌شود و فرایند اخذ مجوزهای لازم با چه نتیجه‌ای پایان می‌یابد.
در فراخوان واگذاری، تغییری در خدمات مشترکان یا تعرفه‌های رایتل اعلام نشده است. با این حال، مدیرعامل شرکت می‌گوید برنامه توسعه رایتل در حوزه‌هایی مانند 5G، شبکه‌های اختصاصی، اینترنت اشیا و خدمات سازمانی ادامه دارد. هنوز مشخص نیست تغییر احتمالی مالکیت چه اثری بر این برنامه‌ها خواهد گذاشت.