دونالد ترامپ قرار است به نخستین رئیسجمهور در حال خدمت ایالات متحده تبدیل شود که امضایش روی اسکناسهای دلار آمریکا چاپ میشود. وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده این اقدام همزمان با دویستوپنجاهمین سالگرد تأسیس این کشور انجام خواهد شد و امضای ترامپ در کنار امضای وزیر خزانهداری، اسکات بسنت، روی اسکناسهای جدید قرار میگیرد. اولین سری از این اسکناسها قرار است از ماه ژوئن با چاپ اسکناسهای ۱۰۰ دلاری وارد چرخه پولی شود. بر اساس این طرح، امضای دونالد ترامپ در کنار امضای اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، روی اسکناسهای جدید قرار میگیرد؛ اقدامی که به گفته بسنت «راهی قدرتمند برای به رسمیت شناختن دستاوردهای تاریخی آمریکا و رئیسجمهور ترامپ» در آستانه دویستوپنجاهمین سالگرد تأسیس این کشور است.
دونالد ترامپ سالها پیش از ورود به کاخ سفید، نام خود را بر برجها، هتلها و زمینهای گلف حک کرده بود؛ اما اکنون بحث بر سر حضور او در جایی بسیار نمادینتر جریان دارد؛ پول ملی آمریکا. در آستانه دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال ایالات متحده و همزمان با آغاز چاپ اسکناسهای جدید دارای امضای ترامپ در ژوئن ۲۰۲۶، بحثها درباره حضور نام و تصویر او بر نمادهای رسمی آمریکا بار دیگر داغ شده است؛ مسیری که از سکههای یادبود تا ایده انتشار اسکناس ۲۵۰ دلاری را در بر میگیرد و توجهها را به پیوند میان سیاست، برند شخصی و نمادهای حکومتی جلب کرده است.
سیاست در زبان تصویر
دونالد ترامپ از زمان بازگشت به کاخ سفید بارها نشان داده است که نمادها و نشانههای بصری برای او تنها جزئیات ظاهری نیستند، بلکه بخشی از زبان سیاست محسوب میشوند. تصاویر منتشرشده از دفتر بیضیشکل کاخ سفید در ماههای اخیر نیز این موضوع را تأیید میکند؛ از تزئینات طلاییرنگ گرفته تا تغییراتی که بیش از آنکه کارکرد اجرایی داشته باشند، حامل پیامهای نمادین هستند.
برای ترامپ، سیاست تنها در تصمیمهای اجرایی یا سخنرانیهای رسمی خلاصه نمیشود. او همواره تلاش کرده است حضور خود را در نشانههایی ثبت کند که ماندگاری بیشتری دارند و در ذهن افکار عمومی باقی میمانند.
ترامپ از نخستین روز ورود به سیاست تلاش کرده مرز میان شخصیت سیاسی و برند شخصی خود را کمرنگ کند. نام او پیش از آنکه روی برگههای رأی دیده شود، روی برجها، هتلها و زمینهای گلف نقش بسته بود. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران، اقدامات نمادین او در دوران ریاستجمهوری را ادامه همان رویکردی میدانند که سالها در دنیای کسبوکار برای ساخت یک برند شخصی قدرتمند به کار گرفته بود.
وقتی امضا به دلار میرسد
در آستانه دویستوپنجاهمین سالگرد تأسیس ایالات متحده آمریکا، وزارت خزانهداری این کشور اعلام کرده است که چاپ نخستین اسکناسهای دلار با امضای دونالد ترامپ از ژوئن ۲۰۲۶ آغاز خواهد شد. بر این اساس، امضای رئیسجمهور آمریکا در کنار امضای اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، روی اسکناسهای جدید درج میشود و نخستین اسکناسهای ۱۰۰ دلاری با این امضا نیز در ماه ژوئن وارد چرخه چاپ خواهند شد؛ تغییری که توجه بسیاری از رسانهها و ناظران سیاسی را به خود جلب کرده و بحثهایی را درباره حضور رئیسجمهور در نمادهای رسمی پول ملی آمریکا برانگیخته است.
این تصمیم که در چارچوب بزرگداشت سالگرد تأسیس آمریکا مطرح شده، از سوی مقامهای خزانهداری به عنوان بخشی از «تقویت نمادهای اقتصادی و تاریخی کشور» توصیف شده است. با این حال، در فضای رسانهای و سیاسی آمریکا، این اقدام به سرعت به موضوعی بحثبرانگیز تبدیل شده و واکنشهای متفاوتی را به همراه داشته است؛ موافقان آن را اقدامی نمادین در راستای افتخارات ملی و توسعه اقتصادی میدانند، در حالی که منتقدان نسبت به سیاسی شدن یکی از مهمترین نمادهای مالی جهان هشدار میدهند.
اهمیت این تغییر فراتر از یک امضای تازه یا تغییر در طراحی اسکناسهاست. دلار آمریکا نهتنها ابزار اصلی مبادلات اقتصادی در داخل این کشور است، بلکه یکی از مهمترین نمادهای قدرت مالی و نفوذ جهانی ایالات متحده نیز به شمار میرود؛ ارزی که در میلیونها تراکنش روزانه در سراسر جهان نقش دارد. از همین رو، هرگونه تغییر در ساختار یا ظاهر آن معمولاً فراتر از یک تصمیم اداری ساده دیده میشود و به عنوان حامل پیامهای سیاسی و نمادین تفسیر میشود.
در همین زمینه، گزارش مجله تایم حاکی از آن است که وزارت خزانهداری آمریکا مقدمات طراحی اسکناس ۲۵۰ دلاری با چهره دونالد ترامپ را آغاز کرده است؛ هرچند اجرای نهایی این طرح به چراغ سبز کنگره بستگی دارد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، با اشاره به قوانین فعلی یادآور شد که پول ملی آمریکا دو اصل تغییرناپذیر دارد: ممنوعیت درج تصویر افراد زنده و ضرورت درج عبارت «In God We Trust». با این حال، کنگره در حال بررسی طرحی تحت عنوان «قانون اسکناس ۲۵۰ دلاری دونالد جی. ترامپ» است تا با ایجاد یک استثنای قانونی، مسیر را هموار کند. این لایحه اکنون در کمیته خدمات مالی مجلس نمایندگان در جریان است و برای نهایی شدن، باید پس از تصویب در هر دو مجلس به امضای رئیسجمهور برسد. همزمان، انتشار خبرهایی درباره طراحی نمونههای اولیه این اسکناس و سکههای یادبود، بحثهای تازهای را درباره شکستن سنتهای تاریخی و سیاسی شدن نمادهای پولی آمریکا برانگیخته است.
پایان یک سنت ۱۶۵ ساله
اسکناسهای ایالات متحده از زمان شکلگیری نظام پولی مدرن این کشور در دهه ۱۸۶۰ میلادی، همواره با امضای مقامهای وزارت خزانهداری منتشر شدهاند. در این ساختار، امضای وزیر خزانهداری و خزانهدار ایالات متحده بخشی ثابت از طراحی اسکناسها بوده و با تغییر دولتها، تنها نام افراد جایگزین شده است.
در طول این سالها، امضای مقامهای مختلف وزارت خزانهداری نقش پررنگی در اسکناسها داشته است. برای نمونه، جان اسنو بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۶، هنری پالسون از ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹، استیون منوچین از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ و جنت یلن از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ در مقام وزیر خزانهداری امضاکنندگان رسمی اسکناسهای آمریکا بودهاند. در کنار آنان، خزانهداران ایالات متحده نیز امضای خود را ثبت کردهاند؛ از جمله روزا ریوس در فاصله ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۶، جوویتا کارانزا از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ و مارلین مالربا از ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴.
در تمام این سالها، امضای روی اسکناسهای آمریکا به مقامهای وزارت خزانهداری، از جمله وزیر خزانهداری و خزانهدار ایالات متحده، اختصاص داشته است. از همین رو، درج امضای ترامپ بر اسکناسهای جدید به یکی از بحثبرانگیزترین تغییرات نمادین در طراحی پول آمریکا طی سالهای اخیر تبدیل شده است.
ماجرا فقط به اسکناسها محدود نمیشود
ماجرای حضور دونالد ترامپ بر نمادهای رسمی آمریکا به اسکناسها محدود نشده است. همزمان با برنامههای دولت برای بزرگداشت دویستوپنجاهمین سال استقلال ایالات متحده، طرحهایی برای انتشار سکههای یادبود نیز مطرح شده که در میان آنها، سکه طلای ۲۴ عیار با تصویر ترامپ توجه زیادی جلب کرده است. طرحی که از سوی کمیسیون هنرهای زیبا بررسی و تأیید اولیه شده، تصویری از ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید را نشان میدهد و سالهای ۱۷۷۶ و ۲۰۲۶ نیز در دو سوی آن درج شده است. علاوه بر این، طراحی یک سکه یک دلاری ویژه این مناسبت برای گردش عمومی نیز در دستور کار قرار دارد.
دولت ترامپ اجرای این طرحها را در چارچوب اختیارات وزارت خزانهداری در تعیین مشخصات برخی سکههای یادبود میداند، هرچند اجرای نهایی آنها همچنان به تأیید رسمی این وزارتخانه نیاز دارد. در مقابل، منتقدان میگویند قرار گرفتن تصویر یک رئیسجمهور در حال خدمت بر نمادهای رسمی کشور میتواند مرز میان بزرگداشت ملی و تبلیغ سیاسی را کمرنگ کند. به همین دلیل، این سکهها بیش از آنکه صرفاً اشیایی کلکسیونی باشند، به بخشی از بحث گستردهتر درباره جایگاه نمادهای رسمی در سیاست آمریکا تبدیل شدهاند.
نام ترامپ بر پول؛ مسیری که از چکهای کرونا شروع شد
برای کسانی که تحولات سیاسی آمریکا را در سالهای اخیر دنبال کردهاند، این نخستین بار نیست که نام ترامپ روی یک ابزار مالی ظاهر میشود. در دوران همهگیری کرونا نیز چکهای حمایتی دولت آمریکا با نام او منتشر شدند؛ اقدامی که در آن زمان نیز واکنشهای زیادی در پی داشت.
آن تجربه نشان داد که ترامپ علاقه دارد ارتباط میان تصمیمهای دولتی و هویت شخصی خود را پررنگتر از روسایجمهور پیشین نمایش دهد؛ رویکردی که اکنون در ماجرای اسکناسها نیز دیده میشود.
به همین دلیل، امضای ترامپ روی اسکناسهای جدید برای بسیاری از ناظران اتفاقی ناگهانی یا غیرمنتظره نیست. از چکهای حمایتی دوران کرونا گرفته تا سکههای یادبود و تغییرات نمادین در کاخ سفید، مجموعه این اقدامات تصویری از سیاستمداری ارائه میدهد که همواره تلاش کرده حضور خود را نه فقط در تصمیمهای سیاسی، بلکه در نمادهای روزمره و ماندگار نیز ثبت کند.
شاید به همین دلیل باشد که خبر امضای ترامپ روی دلار، بیش از آنکه یک خبر اقتصادی باشد، روایتی درباره رابطه سیاست، قدرت و نمادسازی در آمریکا محسوب میشود.