طبق اعلام بانک مرکزی، مسئولیت اجرای مقررات مبارزه با پولشویی به واحدهای تخصصی محدود نیست و مدیران ارشد، هیئتمدیره، واحدهای ستادی و کارکنان شعب در برابر رعایت این الزامات پاسخگو هستند. حمیدرضا آذرگون، مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی بانک مرکزی، اعلام کرد بررسیهای این نهاد نشان داده است برخی افراد برای پولشویی تا ۱۳۰ حساب وکالتی داشتهاند. او همچنین بر شناسایی و مسدودسازی حسابهای اجارهای، پیگیری قضایی و انتظامی تخلفات بانکی و اجرای بازرسیهای ویژه در شعب پرریسک تأکید کرد.
حمیدرضا آذرگون، مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی بانک مرکزی در نشست با اعضای هیئتمدیره، رؤسای کمیتههای رعایت قوانین و مقررات و مسئولان مبارزه با پولشویی شبکه بانکی، بر ضرورت تشدید نظارت بر تراکنشهای مالی و بانکی مشکوک تأکید کرد.»
حمیدرضا آذرگون گفت: «شبکه بانکی باید بهویژه در مناطق و شعب پرخطر، نظارت فعالانهتری بر تراکنشهای مشکوک داشته باشد. به گفته او، مقابله با پولشویی نباید به بررسیهای موردی یا عملکرد واحدهای تخصصی محدود شود و تمامی بخشهای بانک باید در اجرای مقررات نقش داشته باشند.
مسئولیت مبارزه با پولشویی فقط بر عهده یک واحد نیست
آذرگون، مسئول اصلی پیادهسازی قواعد مبارزه با پولشویی را مدیرعامل، اعضای هیئت عامل و هیئتمدیره بانکها دانست و تأکید کرد این مسئولیت از سطح مدیران ارشد تا سطوح ستادی و صف در شعب ادامه دارد.
او گفت: «رعایت مقررات مبارزه با پولشویی تنها وظیفه واحد مبارزه با پولشویی بانکها نیست و تمام ارکان بانک باید در اجرای این الزامات مشارکت کنند. بر این اساس، واحدهای مبارزه با پولشویی نقش نظارتی و کنترلی دارند، اما تصمیمها و عملکرد سایر واحدها نیز در برابر الزامات قانونی قابل بررسی است.»
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی بانک مرکزی همچنین واحدهای مبارزه با پولشویی را «سپرهای ایمنی یک بانک» توصیف کرد؛ واحدهایی که باید از ورود منابع مشکوک و آلوده به چرخه بانکی جلوگیری کنند.
شناسایی حسابهای اجارهای و وکالتی
یکی از محورهای مطرحشده در این نشست، شناسایی و مسدودسازی حسابهای اجارهای در مناطق مختلف کشور بود. آذرگون گفت: «بررسیهای بانک مرکزی نشان میدهد برخی افراد برای پولشویی حتی تا ۱۳۰ حساب وکالتی داشتهاند.»
به گفته او، چنین الگوهایی در سامانههای شبکه بانکی و بانک مرکزی قابل شناسایی و پیگیری است. بااینحال، در اطلاعیه بانک مرکزی جزئیات بیشتری درباره تعداد افراد، نام بانکها، تعداد حسابهای شناساییشده یا میزان حسابهای مسدودشده اعلام نشده است.
حسابهای اجارهای و وکالتی در برخی پروندهها میتوانند برای جابهجایی وجوه متعلق به اشخاص دیگر یا پنهانکردن منشأ منابع استفاده شوند. بااینحال، صرف وکالتیبودن یک حساب بهتنهایی به معنای وقوع پولشویی نیست و تشخیص تخلف باید بر اساس بررسیهای بانکی و مراجع قانونی انجام شود.
پیگیری قضایی کوتاهی بانکها
آذرگون با اشاره به تأکید رئیسکل بانک مرکزی بر رسیدگی به تخلفات مرتبط با مقررات مبارزه با پولشویی گفت: «این تخلفات با جدیت در مراجع قضایی و هیئتهای انتظامی پیگیری میشوند.»
او افزود اگر بانکی در اجرای الزامات مبارزه با پولشویی کوتاهی کند، برای آن بانک و مسئولان مربوط، موضوع ترک فعل پیگیری خواهد شد. این موضع، مسئولیت بانکها را از سطح ثبت و گزارش تراکنشهای مشکوک فراتر میبرد و عملکرد مدیران و مسئولان شعب را نیز دربرمیگیرد.
بر اساس این رویکرد، بانکها باید در صورت مشکوکبودن فعالیت مالی یک فرد، محدودیتهای لازم را در تمام حسابهای او در شبکه بانکی اعمال کنند. آذرگون تأکید کرد رسیدگی به چنین مواردی نباید به یک حساب یا یک شعبه محدود بماند.
بازرسی ویژه از شعب پرریسک
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی بانک مرکزی همچنین از ضرورت اجرای بازرسیهای ویژه در شعب پرریسک خبر داد. هدف از این بازرسیها، بررسی عملکرد مسئولان شعب و شناسایی موارد احتمالی کوتاهی در اجرای مقررات اعلام شده است.
به گفته او، در صورتی که مسئولان شعب در برابر تراکنشهای مشکوک یا فعالیتهای مرتبط با پولشویی کوتاهی کرده باشند، برخوردهای قانونی لازم انجام خواهد شد. در اطلاعیه بانک مرکزی، تعداد شعب مشمول بازرسی ویژه، نام بانکها و زمان اجرای این بازرسیها اعلام نشده است.
اهمیت نظارت بر شعب پرریسک از آن جهت است که بخش قابلتوجهی از کنترلهای اولیه تراکنشها، احراز هویت مشتریان و بررسی اسناد مالی در همین سطح انجام میشود. ضعف کنترل در شعب میتواند امکان استفاده از حسابهای اجارهای و انتقال وجوه مشکوک را افزایش دهد.
نقش واحدهای مبارزه با پولشویی در شبکه بانکی
آذرگون گفت: «توصیهها، تأکیدها و مکاتبات لازم درباره اجرای الزامات مبارزه با پولشویی از سوی بانک مرکزی با شبکه بانکی انجام شده است. او تأکید کرد در صورت رعایتنشدن این الزامات، موضوع از مسیرهای قضایی و انتظامی پیگیری خواهد شد.»
بر اساس توضیحات مطرحشده، واحدهای مبارزه با پولشویی باید در کنار سایر واحدهای بانکی، روند ورود و خروج منابع، رفتار مالی مشتریان و تراکنشهای مشکوک را بررسی کنند. بااینحال، مسئولیت نهایی رعایت مقررات تنها به این واحدها محدود نمیشود و مدیران ارشد و مسئولان عملیاتی بانک نیز در اجرای این الزامات نقش دارند.