ساعت ۹ صبح است. بخشی از شبکه یک بانک از دسترس خارج شده، اطلاعات اولیه ناقص است و همزمان، شایعه نشت دادههای مشتریان در شبکههای اجتماعی گسترش مییابد. برخی مشتریان امکان مشاهده موجودی یا انجام عملیات بانکی ندارند؛ بخشی از پذیرندگان با اختلال پرداخت مواجهاند و مرکز تماس، بیش از ظرفیت معمول تماس دریافت میکند.
در چنین وضعیتی، مسئله فقط یک حمله سایبری یا اختلال فنی نیست. مسئله اصلی این است که بانک، در شرایط ابهام و محدودیت منابع، چگونه باید خدمات خود را اولویتبندی کند: کدام خدمت باید بدون وقفه باقی بماند، کدام خدمت میتواند موقتاً محدود شود و مسئولیت تصمیمگیری درباره این اولویتها با چه کسی است؟
تابآوری بانکی در لحظه بحران ساخته نمیشود. این تابآوری، حاصل مجموعهای از تصمیمهای انباشته است: میزان بدهی فنی، کیفیت معماری سامانههای حیاتی، آمادگی تیمهای عملیاتی، توان بازیابی داده، وابستگی به تأمینکنندگان، سازوکار اطلاعرسانی و نسبت میان بودجه توسعه خدمات جدید با هزینه نگهداشت و نوسازی زیرساخت.
بدهی فنی نیز صرفاً یک مسئله مهندسی نیست. هر اتصال موقت که به راهحلی دائمی تبدیل شده، هر سامانهای که نوسازی آن به تعویق افتاده و هر فرآیندی که فقط برای شرایط عادی طراحی شده است، میتواند در روز بحران به هزینهای برای مشتری، بانک و اعتماد عمومی تبدیل شود.
تحریم و محدودیت دسترسی به فناوری، تجهیزات، بهروزرسانیها و همکاریهای تخصصی نیز این موضوع را از یک چالش فنی به مسئلهای راهبردی و تأمینمالیپذیر تبدیل میکند.
اما حتی تابآورترین معماری نیز بدون شفافیت در ارتباط با مشتری کامل نیست. ممکن است خدمتی در ظاهر برقرار باشد، اما مشتری نداند اطلاعات او تا چه اندازه قابل اتکاست، مسیر اعتراض چیست یا اختلال در چه افقی رفع خواهد شد.
در بحران، اعتماد صرفاً با بازگشت سامانه بازسازی نمیشود؛ کیفیت، سرعت و صداقت ارتباط با مشتری نیز بخشی از تداوم خدمت است. در نتیجه، چند تعارض واقعی پیش روی شبکه بانکی قرار میگیرد:
• منابع محدود باید صرف توسعه قابلیتهای جدید شود یا کاهش بدهی فنی؟
• تابآوری مسئولیت منفرد هر بانک است یا به معماری مشترک شبکه بانکی و پرداخت وابسته است؟
• آیا میتوان حداقل خدمات حیاتی را پیشاپیش تعریف کرد؟
• و آیا مشتری حق دارد بداند در زمان اختلال، کدام خدمات برای او تضمینشدهاند؟
تابآوری بانکی، پیش از آنکه یک ادعای فناورانه باشد، انتخابی مدیریتی، اقتصادی و مبتنی بر اعتماد است؛ انتخابی که باید پیش از ساعت صفر انجام شود، نه در میانه بحران.
در همین راستا، سخنکده متن در امتداد مسیر تحلیلی و رسانهای نشریه «بانکداری آینده»، نخستین شماره از مجله تصویری ماهانه خود با عنوان «چهارگوشه این بام» را برگزار میکند؛ رویدادی مسئلهمحور که با تمرکز بر چهار محور اصلی در حوزه بانکی، پرداخت و لندتک، به سراغ مهمترین چالشها و فرصتهای اکوسیستم مالی میرود.
در نخستین شماره این رویداد که روز دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ برگزار میشود، موضوع «تابآوری در بحرانهای سایبری» با تمرکز بر تقاطع بدهی فنی و امنیت شبکه بانکی در پنل اول بررسی خواهد شد.
در این پنل که با حضور نوش آفرین مومن واقفی، معاون سابق فناوری های نوین بانک مرکزی، ولی الله فاطمی، بنیانگذار شرکت توسن، مرتضی ترک تبریزی، رئیس هیئت مدیره بانک تجارت، حمید مختاریان، معاون سابق فناوری بانک ملی ایران و بهزاد صفری، معاون سابق فناوری بانک سپه برگزار می شود، نسبت میان فرسودگی زیرساختها، محدودیتهای تحریمی و نیاز روزافزون به پایداری عملیاتی در شبکه بانکی مورد واکاوی قرار میگیرد.
پرسش محوری پنل:
«در بحران سایبری، کدام خدمات بانکی باید بدون وقفه باقی بمانند و هزینه این اولویتبندی چگونه تأمین میشود؟»
این رویداد در روز دوشنبه 26 مردادماه 1405 به صورت پخش زنده از طریق صفحه آپارات و پیج اینستاگرام پایگاه خبری بانکداری الکترونیک برگزار خواهد شد و علاقه مندان می توانند از طریق لینک های زیر این رویداد را دنبال کنند: