بر اساس یک نظرسنجی جدید، بانکهای مرکزی در سراسر جهان در حال خارج کردن طلا از خزانههای لندن و نیویورک هستند، زیرا نسبت به نگهداری شمشهای خود در خارج از مرزهایشان محتاطتر شدهاند. فایننشال تایمز در گزارشی به تغییر رویکرد بانکهای مرکزی در مدیریت ذخایر طلا پرداخته و از روند رو به افزایش بازگرداندن شمشهای طلا از خزانههای خارجی خبر داده است؛ روندی که در پی افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، گسترش تحریمها و کاهش اعتماد به نظام مالی بینالمللی شدت گرفته و باعث شده برخی کشورها نگهداری ذخایر طلای خود در داخل مرزهایشان را ترجیح دهند. در ادامه، متن این گزارش را میخوانید.
بانکهای مرکزی هند و فرانسه از جمله نهادهایی هستند که طی سال گذشته حجم قابلتوجهی از طلا را از ایالات متحده و بریتانیا خارج کرده و بخش بیشتری از آن را در داخل کشور نگهداری کردهاند. این اقدام بخشی از روندی گستردهتر است که طی آن بانکهای مرکزی، شمشهای طلای خود را به کشور بازمیگردانند و همزمان محل نگهداری ذخایرشان را متنوع میکنند.
بانکهای مرکزی سالهاست که بر ذخایر طلای خود افزودهاند. طلا بهتازگی از اوراق خزانهداری آمریکا پیشی گرفته و به بزرگترین دارایی ذخیرهای جهان تبدیل شده است؛ موضوعی که بازتاب تلاش بسیاری از کشورها برای یافتن جایگزینهایی برای دلار آمریکا، ارز ذخیره جهانی، است.
با این حال، افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، گسترش تحریمها و کاهش اعتماد، فشارهایی را بر نظام تجارت طلا وارد کرده است؛ نظامی که بهشدت به لندن، محل نگهداری بیش از ۷۰۰ میلیارد دلار طلا در خزانههای بانک انگلستان، و نیویورک، بزرگترین بازار معاملات آتی طلا در جهان، وابسته است.
بر اساس نظرسنجی سالانهای که روز سهشنبه توسط شورای جهانی طلا (WGC)، نهاد صنعتی نماینده شرکتهای معدنی طلا و مدیر یک صندوق قابل معامله با پشتوانه طلا، منتشر شد، تعداد بانکهای مرکزی که اعلام کردهاند طلای خود را در لندن و نیویورک نگهداری میکنند، نسبت به سال گذشته کاهش یافته است.
در همین حال، ۱۹ درصد پاسخدهندگان اعلام کردند که طی ۱۲ ماه گذشته ذخیرهسازی داخلی را افزایش داده یا محلهای نگهداری طلا در خارج از کشور را متنوع کردهاند؛ در حالی که این رقم در نظرسنجی سال گذشته تنها ۷ درصد بود.
شائوکای فن، رئیس بخش بانکهای مرکزی شورای جهانی طلا، گفت: «نگرانیهای ژئوپلیتیکی و ترس از دسترسی نداشتن کامل به طلا در همه شرایط از مهمترین عوامل بازگرداندن شمشها و تنوعبخشی به محل نگهداری آنهاست.»
او افزود: «این نگرانیها از مدتها قبل وجود داشته است، اما به نظر میرسد بانکهای مرکزی اکنون این موضوع را جدیتر گرفتهاند و بیش از گذشته به محل نگهداری طلای خود فکر میکنند. آنها به دنبال کاهش ریسک هستند، حتی اگر این موضوع الزاماً به معنای بازگرداندن طلا به کشور نباشد.»
این تحولات در حالی رخ میدهد که سنگاپور و هنگکنگ برای ارائه خدمات خزانهداری به بانکهای مرکزی که به دنبال تنوعبخشی به محل نگهداری ذخایر خود هستند، رقابت میکنند. معاون نخستوزیر سنگاپور روز دوشنبه اعلام کرد این کشور در سال جاری یک سامانه تسویه معاملات فرابورس طلا (OTC) و همچنین خدمات خزانهداری برای بانکهای مرکزی راهاندازی خواهد کرد.
یکی از بزرگترین برنامههای بازگرداندن طلا در سالهای اخیر مربوط به فرانسه بوده است. این کشور بین ژوئیه ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶، ۱۲۹ تن طلا را از فدرال رزرو نیویورک خارج کرد و اکنون تمامی ذخایر طلای خود را در داخل کشور نگهداری میکند.
بانک فرانسه این شمشها را در ایالات متحده فروخت و سپس معادل آن را در اروپا خریداری کرد. این اقدام حدود ۱۱ میلیارد یورو سود برای این بانک به همراه داشت که بخشی از آن ناشی از اختلاف قیمت یا صرف موجود در بازار طلای آمریکا در نتیجه تعرفهها بود. بانک فرانسه اعلام کرده است که این اقدام بخشی از برنامه ارتقای کیفیت و استاندارد ذخایر طلای این کشور بوده است.
در سه سال گذشته، بانک مرکزی هند نیز بخش عمده طلای نگهداریشده خود نزد بانک انگلستان و بانک تسویهحسابهای بینالمللی (BIS) را به کشور بازگردانده است. بر اساس دادههای بانک مرکزی هند، سهم طلای نگهداریشده این بانک در خارج از کشور از ۵۵ درصد در مارس ۲۰۲۳ به ۲۲ درصد در مارس ۲۰۲۶ کاهش یافته است. بانک مرکزی هند به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد.
جونلو لیانگ، تحلیلگر ارشد مؤسسه مشاورهای متالز فوکوس، گفت: «این جابهجاییها نشان میدهد که بانکهای مرکزی در حال بازنگری در نقش طلا در مدیریت ذخایر خود هستند.»
او افزود: «در برخی کشورها، ملاحظات سیاسی داخلی نیز خواست انتقال ذخایر طلا به داخل کشور را تقویت کرده است.» او همچنین یادآور شد که اتریش، هلند و آلمان نیز در سالهای اخیر بخشی از ذخایر خود را بازگرداندهاند.
اگرچه تضعیف جایگاه لندن در تجارت جهانی طلا کار سادهای نیست، زیرا بازار طلای لندن در ماه گذشته بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار گردش مالی روزانه داشته و همچنان نقدشوندهترین بازار طلا در جهان محسوب میشود، اما این نظرسنجی که بین فوریه تا مه و با مشارکت ۷۶ بانک مرکزی انجام شده، نشان میدهد تعداد کمتری از بانکها طلا را در این شهر نگهداری میکنند.
در این نظرسنجی از بانکها پرسیده شد که ذخایر طلای خود را در کجا نگهداری میکنند. از میان پاسخدهندگان، ۵۷ درصد اعلام کردند که طلای خود را در بانک انگلستان نگهداری میکنند؛ رقمی که نسبت به ۶۴ درصد سال گذشته کاهش یافته است.
همچنین ۱۴ درصد از پاسخدهندگان اعلام کردند که طلای خود را در فدرال رزرو نیویورک نگهداری میکنند؛ در حالی که این رقم در سال گذشته ۱۷ درصد بود. در مقابل، تعداد بانکهایی که اعلام کردند طلا را در BIS نگهداری میکنند، اندکی افزایش یافته است.
بانک انگلستان همچنان بزرگترین مرکز نگهداری شمشهای بانکهای مرکزی در جهان است و حجم کل ذخایر آن در پایان ماه مه نسبت به سال قبل ۸.۶ درصد افزایش یافته بود. مقامهای این بانک پیشتر اعلام کردهاند که بانک انگلستان ذخایر طلای حدود ۷۰ کشور را نگهداری میکند. این بانک از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کرد.
بر اساس تحقیقات مؤسسه متالز فوکوس، بانکهای مرکزی آلمان، ایتالیا، هلند، یونان و سوئد از جمله نهادهایی هستند که بخشی از ذخایر طلای خود را در فدرال رزرو نیویورک نگهداری میکنند.
دادههای رسمی فدرال رزرو نشان میدهد میزان طلای رسمی خارجی نگهداریشده در ایالات متحده از پایان سال ۲۰۲۴ تا آوریل ۲۰۲۶ حدود ۲ درصد کاهش یافته است.
همزمان، فشارهای سیاسی در آلمان و ایتالیا برای انتقال بخشی از این ذخایر رو به افزایش است. سال گذشته، سیاستمدارانی در هر دو کشور به دلیل نگرانی از مداخله احتمالی سیاسی آمریکا، خواستار بازنگری در محل نگهداری ذخایر طلای کشورشان شدند. فدرال رزرو نیویورک از اظهارنظر در این باره خودداری کرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بارها از جی پاول، رئیس پیشین فدرال رزرو، انتقاد کرده و این موضوع نگرانیهایی را درباره استقلال بانک مرکزی آمریکا به وجود آورده است.
راس نورمن، مدیرعامل وبسایت Metals Daily و از معاملهگران باسابقه طلا، گفت: «بسیاری از بانکهای مرکزی ممکن است در شرایط کنونی، ضرورت نگهداری مقادیر قابلتوجهی طلا در ایالات متحده را زیر سؤال ببرند.»
او در عین حال تأکید کرد که نقدشوندگی بالای بازار لندن همچنان جذابیت زیادی دارد و افزود: «این موضوع هم از نظر سیاسی حساس است و هم از نظر اقتصادی اهمیت دارد. درباره اینکه طلا را کجا نگهداری کنید، نوعی نمایش سیاسی نیز وجود دارد.»
منبع: فایننشال تایمز