بازار اعتبار خرید در ایران طی دو سال گذشته به یکی از مهمترین میدانهای رقابت فینتکها تبدیل شده است. افزایش قیمت کالاها و کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده سرویسهای خرید اعتباری و «اکنون بخر، بعداً پرداخت کن» به بخشی از سبد مالی بسیاری از خانوارها تبدیل شوند. امروز متقاضیان دریافت اعتبار ۱۰۰ میلیون تومانی میتوانند از میان گزینههایی مانند اسنپپی، دیجیپی، ازکیوام و مانیسا انتخاب کنند؛ پلتفرمهایی که اگرچه سقف اعتبار مشابهی ارائه میدهند، اما در مدل اعتباردهی، دوره بازپرداخت، هزینه نهایی و دامنه استفاده از اعتبار تفاوتهای قابل توجهی دارند.
اسنپپی؛ تلاش برای تبدیل شدن به زیرساخت اعتبار خرید
اسنپپی در سالهای اخیر از یک سرویس پرداخت اقساطی درون اکوسیستم اسنپ فاصله گرفته و به یکی از بزرگترین بازیگران بازار اعتبار خرید تبدیل شده است. این پلتفرم با اتکا به جامعه بزرگ کاربران اسنپ و شبکه گسترده پذیرندگان، توانسته اعتبار خرید را از یک خدمت محدود به بخشی از تجربه روزمره کاربران تبدیل کند.
نقطه تمایز اصلی اسنپپی در مقایسه با بسیاری از رقبا، گستردگی شبکه پذیرندگان است. کاربران میتوانند از اعتبار دریافتی برای خرید کالا و خدمات متنوعی استفاده کنند؛ از لوازم دیجیتال و لوازم خانگی گرفته تا خدمات سلامت، سفر و آموزش. همین موضوع باعث شده اعتبار اسنپپی کارکردی نزدیکتر به یک ابزار مالی عمومی پیدا کند.
اسنپپی همچنین از معدود بازیگرانی است که امکان بازپرداخت تا ۲۴ ماه را فراهم کرده است. این ویژگی در شرایطی که اقساط ماهانه برای بسیاری از خانوارها به دغدغهای جدی تبدیل شده، اهمیت ویژهای پیدا میکند و میتواند فشار نقدینگی را کاهش دهد.
البته دریافت اعتبار در این پلتفرم همچنان به الزامات بانکی و اعتبارسنجی وابسته است و کاربران باید شرایط تعیینشده از سوی بانکهای همکار را داشته باشند. همچنین هزینههای اشتراک یا خدمات اعتباری در برخی طرحها باید در محاسبه هزینه نهایی اعتبار لحاظ شود.
نقاط قوت
- گستردهترین شبکه پذیرندگان در میان بازیگران بازار
- امکان بازپرداخت تا ۲۴ ماه
- عدم نیاز به ضامن
- عدم نیاز به پیشپرداخت
- تجربه کاربری یکپارچه در اکوسیستم اسنپ
نقاط ضعف
- نیاز به چک صیادی
- وابستگی به بانکهای همکار برای برخی طرحها
- وجود هزینههای جانبی در برخی مدلهای اعتباری
- شفاف نبودن هزینه مؤثر برخی طرحها برای کاربران عادی
دیجیپی؛ اعتبار خرید در خدمت تجارت الکترونیکی
دیجیپی از ابتدا با هدف توسعه خدمات مالی در اکوسیستم دیجیکالا شکل گرفت و همچنان بخش مهمی از ارزش پیشنهادی آن به همین اکوسیستم وابسته است. برای کاربرانی که بخش عمده خریدهای خود را از دیجیکالا انجام میدهند، دیجیپی یکی از سادهترین مسیرهای دسترسی به اعتبار خرید محسوب میشود.
مزیت اصلی این پلتفرم دسترسی به بزرگترین بازار آنلاین کشور است. کاربران میتوانند طیف گستردهای از کالاها را با استفاده از اعتبار خریداری کنند و فرآیند دریافت و استفاده از اعتبار نیز تا حد زیادی درون یک تجربه دیجیتال یکپارچه انجام میشود.
دیجیپی در سالهای اخیر تلاش کرده همکاری خود را با بانکها و مؤسسات مالی توسعه دهد و مدلهای متنوعی از اعتباردهی را ارائه کند. امکان استفاده از سفته الکترونیکی نیز بخشی از این تلاش برای کاهش اصطکاک در فرآیند دریافت تسهیلات است.
با این حال، مهمترین چالش دیجیپی در مقایسه با برخی رقبا، محدود بودن دامنه مصرف اعتبار است. اگرچه شبکه پذیرندگان آن در حال توسعه است، اما همچنان بخش عمده جذابیت این سرویس به خرید از دیجیکالا و شرکای نزدیک آن وابسته است.
نقاط قوت
- اتصال مستقیم به بزرگترین فروشگاه آنلاین کشور
- امکان استفاده از سفته الکترونیکی
- فرآیند دیجیتال و نسبتاً ساده دریافت اعتبار
- سقف اعتبار تا ۱۰۰ میلیون تومان
نقاط ضعف
- دوره بازپرداخت کوتاهتر نسبت به برخی رقبا
- محدودیت بیشتر در محل مصرف اعتبار
- اقساط ماهانه سنگینتر در طرحهای کوتاهمدت
- وابستگی زیاد به اکوسیستم دیجیکالا
ازکیوام؛ بازارگاهی برای اعتبار و تسهیلات
ازکیوام مسیر متفاوتی را نسبت به بسیاری از بازیگران بازار انتخاب کرده است. این پلتفرم به جای تکیه بر یک فروشگاه یا سوپراپلیکیشن خاص، نقش یک بازارگاه تسهیلات را ایفا میکند و تلاش دارد کاربران را به منابع مختلف اعتبار متصل کند.
تنوع خدمات قابل خرید یکی از ویژگیهای مهم ازکیوام است. کاربران علاوه بر خرید کالاهای مصرفی و دیجیتال، میتوانند از اعتبار خود برای خرید بیمه، خدمات گردشگری، آموزش و برخی خدمات تخصصی دیگر استفاده کنند. این موضوع دامنه کاربرد اعتبار را فراتر از خرید کالای فیزیکی گسترش داده است.
ازکیوام همچنین در سالهای اخیر همکاری گستردهای با بانکها، لندتکها و فروشندگان مختلف شکل داده و تلاش کرده فرآیند دریافت اعتبار را تا حد امکان آنلاین کند. به همین دلیل در بسیاری از موارد کاربران میتوانند بدون مراجعه حضوری مراحل اولیه دریافت اعتبار را انجام دهند.
با وجود این مزایا، اندازه شبکه پذیرندگان و دامنه استفاده از اعتبار همچنان با بازیگران بزرگتر بازار فاصله دارد و شرایط دریافت اعتبار نیز بسته به بانک یا فروشنده طرف قرارداد میتواند متفاوت باشد.
نقاط قوت
- تنوع خدمات و کالاهای قابل خرید
- عدم نیاز به ضامن
- همکاری با چندین تأمینکننده اعتبار
- فرآیند نسبتاً ساده و آنلاین
نقاط ضعف
- بازپرداخت کوتاهتر نسبت به اسنپپی
- تفاوت شرایط میان طرحهای مختلف
- شبکه پذیرندگان محدودتر
- پیچیدگی بیشتر در مقایسه طرحهای اعتباری
مانیسا؛ تمرکز بر تسهیلات بزرگتر
مانیسا که با پشتوانه بانک قرضالحسنه مهر ایران فعالیت میکند، بیش از آنکه یک سرویس BNPL کلاسیک باشد، به مدل تسهیلات خرید کالا نزدیک است. مهمترین ویژگی این پلتفرم سقف اعتبار بالاتر آن در مقایسه با رقباست.
در حالی که اغلب بازیگران بازار سقف اعتبار ۱۰۰ میلیون تومانی ارائه میکنند، مانیسا امکان دریافت اعتبار تا ۱۵۰ میلیون تومان را فراهم کرده است. این ویژگی میتواند برای خرید کالاهای بادوام و اقلامی با قیمت بالاتر جذاب باشد.
پشتوانه بانکی مانیسا یکی دیگر از مزیتهای آن به شمار میرود. این موضوع برای بخشی از کاربران به معنای اعتماد بیشتر به فرآیند اعتباردهی و تسهیلات است. همچنین فرآیند دریافت اعتبار به گونهای طراحی شده که نیازی به معرفی ضامن وجود ندارد.
اما مهمترین تفاوت مانیسا با سایر گزینههای بازار، الزام به پرداخت پیشپرداخت است. متقاضی باید بخشی از مبلغ اعتبار را از ابتدا تأمین کند و همین موضوع میتواند جذابیت آن را برای برخی کاربران کاهش دهد.
نقاط قوت
- بالاترین سقف اعتبار در میان گزینههای بررسیشده
- پشتوانه بانکی
- عدم نیاز به ضامن
- مناسب برای خرید کالاهای بادوام و گرانقیمت
نقاط ضعف
- نیاز به تأمین پیشپرداخت
- شبکه پذیرندگان محدودتر
- بازپرداخت حداکثر ۱۸ ماه
- انعطافپذیری کمتر در مقایسه با برخی رقبا
- هزینه واقعی اعتبار؛ مهمتر از سقف تسهیلات
رقابت در بازار اعتبار خرید معمولاً حول اعداد جذابی مانند «اعتبار ۱۰۰ میلیون تومانی» یا «دریافت فوری تسهیلات» شکل میگیرد، اما برای مصرفکننده مهمترین شاخص، هزینه واقعی پول است.
در عمل، دو اعتبار با سقف یکسان میتوانند هزینه نهایی کاملاً متفاوتی داشته باشند. نرخ سود، کارمزدها، حق اشتراک، هزینه خدمات و حتی طول دوره بازپرداخت بر مبلغی که مشتری در پایان قرارداد پرداخت میکند اثر میگذارند.
به همین دلیل کارشناسان توصیه میکنند کاربران پیش از انتخاب هر پلتفرم، علاوه بر سقف اعتبار و تعداد فروشگاههای طرف قرارداد، چهار شاخص را نیز بررسی کنند: مبلغ هر قسط، مجموع پرداخت نهایی، هزینههای جانبی و محدودیتهای مصرف اعتبار.
انتخاب بهترین گزینه
بازار اعتبار خرید ایران وارد مرحلهای شده که رقابت در آن دیگر صرفاً بر سر سقف تسهیلات نیست. آنچه میان بازیگران تفاوت ایجاد میکند، ترکیبی از دسترسی به اعتبار، تجربه کاربری، تنوع پذیرندگان، مدت بازپرداخت و هزینه واقعی تأمین مالی است.
مانیسا بیشترین سقف اعتبار را ارائه میدهد. دیجیپی بیشترین همافزایی را با تجارت الکترونیکی دارد. ازکیوام تلاش کرده نقش یک بازارگاه تسهیلات را ایفا کند و اسنپپی نیز با تکیه بر شبکه گسترده پذیرندگان و بازپرداخت بلندمدت، به دنبال تبدیل شدن به زیرساخت عمومی اعتبار خرید است.
برای متقاضی دریافت اعتبار ۱۰۰ میلیون تومانی، انتخاب بهترین گزینه بیش از هر چیز به محل مصرف اعتبار، توان بازپرداخت اقساط و هزینه نهایی تسهیلات بستگی دارد؛ سه متغیری که معمولاً از خود عدد «۱۰۰ میلیون تومان» مهمتر هستند.
مقایسه چهار بازیگر اصلی بازار
| معیار | اسنپپی | دیجیپی | ازکیوام | مانیسا |
| سقف اعتبار | ۱۰۰ میلیون تومان | ۱۰۰ میلیون تومان | ۱۰۰ میلیون تومان | ۱۰۰ میلیون تومان |
| مدت بازپرداخت | ۱۲ تا ۲۴ ماه | ۶ تا ۱۲ ماه | ۱۲ تا ۱۸ ماه | ۱۲ تا ۱۸ ماه |
| ضمانت | چک صیادی | چک صیادی یا سفته الکترونیک | چک صیادی یا سفته | چک صیادی |
| نیاز به ضامن | ندارد | ندارد | ندارد | ندارد |
| پیشپرداخت | ندارد | ندارد | ندارد | ندارد |
| تنوع فروشگاهها | بسیار بالا | محدود به اکوسیستم دیجیکالا و شرکا | متوسط | متوسط |
| بانکهای اصلی همکار | ملت و بلوبانک | متنوع بر اساس طرح | بانکهای طرف قرارداد | ملت، صادرات، قرضالحسنه مهر، اقتصاد نوین |