تصمیم آمریکا برای افزایش توانمندیهای هوش مصنوعی امارات، نقطه اوج تلاش چندساله این کشور حاشیه خلیج فارس برای دستیابی به فناوریهای آمریکایی و متنوعسازی اقتصاد خود است. این تصمیم همچنین نشان میدهد که تراشهها تا چه اندازه به یکی از محورهای اصلی مذاکرات دیپلماتیک تبدیل شدهاند.
بر اساس تغییر مقرراتی که دولت ترامپ روز جمعه اعلام کرد، وزارت بازرگانی آمریکا گفت ازاینپس هنگام خرید فناوری، تجهیزات نظامی یا زیرساختهای انرژی با کاربردهای بالقوه نظامی، با امارات همانند کشورهای اروپایی، کره جنوبی و هند رفتار خواهد شد. امارات پیشازاین در گروهی قرار داشت که کشورهایی مانند چین و یمن نیز عضو آن بودند.
این تغییر احتمالاً با بررسیهای موشکافانهای روبهرو خواهد شد؛ زیرا کشوری را منتفع میکند که مشاور امنیت ملی آن در سال گذشته به یکی از شرکای تجاری مهم خانواده ترامپ تبدیل شد.
این تغییر به شرکت اصلی هوش مصنوعی امارات، جی۴۲ (G42)، اجازه میدهد دستکم طی ۹ ماه آینده تراشههای شرکتهایی مانند انویدیا را بدون محدودیت خریداری کند. همچنین محدودیتهای پیش روی شرکتهای بزرگ آمریکایی از جمله مایکروسافت و اوپنایآی را که برای ساخت مراکز داده در امارات برنامهریزی کردهاند، برمیدارد.
این شرکتها پیشازاین برای صادرات تراشههای موردنیاز اجرای مدلهای هوش مصنوعی باید از وزارت بازرگانی آمریکا مجوز دریافت میکردند؛ فرایندی دشوار که ممکن بود چند ماه طول بکشد و اغلب با تأخیر روبهرو میشد. تحلیلگران صنعت میگویند دسترسی گستردهتر به تراشهها میتواند میلیاردها دلار ارزش داشته باشد.
به گفته افراد مطلع از این گفتوگوها، مقامهای اماراتی در ماههای اخیر اعلام کردهاند که جی۴۲، شرکتی تحت کنترل شیخ طحنون بن زاید آل نهیان، مشاور امنیت ملی امارات، قصد دارد به یک شرکت آمریکایی تبدیل شود که بخش عمده سهام آن در اختیار سرمایهگذاران آمریکایی باشد. طحنون برادر رئیس امارات متحده عربی است.
مقامهای امارات به رهبری طحنون از دوران دولت بایدن برای دستیابی به تراشهها لابی میکردند. به گفته افراد مطلع، پس از آغاز جنگ با ایران، مقامهای اماراتی مستقیماً با کاخ سفید تماس گرفتند و بار دیگر برای تغییر جایگاه این کشور در طبقهبندیهای آمریکا رایزنی کردند.
به گفته یکی از این افراد، آنها به هند اشاره کردند که پس از تبدیلشدن به «شریک عمده دفاعی» ایالات متحده در سال ۲۰۱۶، از مزایای تجاری بیشتری برخوردار شد. افراد مطلع گفتند مقامهای اماراتی این بار با استقبال مساعدتری روبهرو شدند.
امارات که در سال ۲۰۲۰ پیمانهای ابراهیم را امضا کرد و به تقویت روابط اسرائیل با چند کشور عربی کمک کرد، تصمیم گرفت در کنار آمریکا علیه ایران وارد جنگ شود. به گفته یک مقام آمریکایی، این اقدام به کاخ سفید و مقامهای ارشد دولت نشان داد که امارات متحدی قابلاعتماد است. مقام دیگری گفت آمریکا همچنان با شرکای خود در منطقه برای تقویت امنیت و گسترش فناوریهای آمریکایی همکاری میکند.
کاخ سفید وجود هرگونه تعارض منافع را رد کرده است.
یوسف العتیبه، سفیر امارات در ایالات متحده، گفت این تصمیم «همکاری عمیق و قابلاعتماد چنددههای میان امارات و آمریکا را بیشازپیش توسعه میدهد».
تلاش امارات برای دستیابی گستردهتر به تراشهها در دو سال پایانی دولت بایدن آغاز شد. طحنون که یکی از نیروهای اصلی پشت این تلاشها بود، همزمان برای ایجاد رابطه مستقیم با خانواده ترامپ نیز اقدام کرد.
چهار روز پیش از دومین مراسم تحلیف دونالد ترامپ، طحنون و چند نفر دیگر توافق کردند در ازای دریافت ۴۹ درصد از سهام شرکت ورلد لیبرتی فایننشال (World Liberty Financial)، ۵۰۰ میلیون دلار در این شرکت سرمایهگذاری کنند. ورلد لیبرتی فایننشال یک شرکت رمزارزی بود که مدت کوتاهی پیش از آن بهوسیله خانواده ترامپ تأسیس شده بود.
دموکراتها گفتهاند این سرمایهگذاری برای سیاست خارجی دولت ترامپ تعارض منافع بزرگی ایجاد میکند. امارات همچنین وعده داده است ۱.۴ تریلیون دلار در ایالات متحده سرمایهگذاری کند.
تصمیم اولیه دولت ترامپ در سال گذشته برای صدور مجوز صادرات بخشی از تراشهها به امارات، انتقاد تندروهای سیاست آمریکا در قبال چین را برانگیخت. آنها استدلال میکردند ارسال این تراشهها ممکن است در رقابت هوش مصنوعی به آمریکا آسیب بزند. پس از تصمیم جدید وزارت بازرگانی، این انتقادها بار دیگر مطرح شدهاند.
عدهای دیگر نیز درباره منطقیبودن ساخت چنین حجم بزرگی از توان پردازشی پیشرفته در خارج از خاک ایالات متحده ابراز نگرانی کردهاند.
مایکل سوبولیک، پژوهشگر ارشد مؤسسه هادسون، اندیشکدهای محافظهکار، گفت: «امارات در موضوع ایران شریک بسیار خوبی بوده است، اما این الزاماً به این معنا نیست که توانایی خود برای تأمین امنیت یک مرکز داده را ثابت کرده باشد.»
وزارت بازرگانی آمریکا در بیانیهای درباره این تغییر، به «تعهد امارات برای جلوگیری از انحراف و سوءاستفاده از فناوریهای حساس آمریکایی» اشاره کرد.
این تصمیم بهدلیل روابط مالی میان طحنون و ترامپ، توجه تازهای را در کنگره به خود جلب کرده است. رئیسجمهور آمریکا در اظهارنامههای مالی منتشرشده در ماه گذشته اعلام کرد از محل فروش سهام ورلد لیبرتی فایننشال ۲۶۳ میلیون دلار دریافت کرده است؛مبلغی که یکی از بزرگترین بخشهای درآمد او در سال ۲۰۲۵ محسوب میشود.
سیدنی کملگر-داو، نماینده دموکرات کالیفرنیا، روز سهشنبه در جلسه یکی از کمیتههای مجلس نمایندگان گفت: «این ماجرا بوی یک طرح غیرقانونیِ پرداخت در ازای امتیاز میدهد.»
او در این جلسه از جفری کسلر، یکی از مقامهای وزارت بازرگانی که واحد تحت مدیریت او بر کنترل صادرات نظارت دارد، درباره این توافق پرسید. کسلر گفت درباره ارسال تراشه به امارات با اعضای خانواده ترامپ یا مدیران ورلد لیبرتی فایننشال گفتوگو نکرده و از این تصمیم دفاع کرد.
او گفت: «این یکی از مهمترین دستاوردهای دولت است.»
مقامهای اماراتی در ابتدا برای منصرفکردن آمریکا از آغاز جنگ با ایران لابی کرده بودند، اما پس از آنکه این کشور حاشیه خلیج فارس هدف بخش عمده حملات تلافیجویانه پهپادی ایران قرار گرفت، موضعی تهاجمی در پیش گرفتند و حملات خود را با آمریکا و اسرائیل هماهنگ کردند.
ترامپ در نشست اخیر گروه هفت در فرانسه، از شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، بهشدت تمجید کرد.
ترامپ گفت: «اعلیحضرت یک جنگجوست. آنها مدتهاست در کنار ایالات متحده بودهاند، اما باید بگویم از زمانی که من وارد میدان شدم، این همراهی بسیار بیشتر شده است.»