سه هفته پس از ابلاغ دستور اتصال مجدد اینترنت، بازار کار ایران نشانههایی از تحرک دوباره را بروز داده است. دادههای پلتفرم «ای-استخدام» نشان میدهد تعداد آگهیهای استخدامی شرکتها به بالاترین سطح خود از دیماه سال گذشته رسیده؛ موضوعی که از فعال شدن بخشی از نیازهای جذب نیروی معوق حکایت دارد. با این حال، تصویر بازار همچنان دوگانه است: در حالی که تقاضای کارفرمایان رو به افزایش است، تعداد ارسال رزومه ۱۰ درصد کاهش یافته و حجم فرصتهای شغلی نیز هنوز حدود ۵۰ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل است؛ نشانهای از آنکه این بهبود، بیش از آنکه رونق کامل باشد، تلاشی برای جبران عقبماندگیهای دوره اختلال است.
اختلال اینترنت و فشار زنجیرهای بر کسبوکارها
بر اساس گزارش تحقیقی منتشر شده «ای-استخدام»، در دوره اختلال اینترنت، نه تنها اکوسیستم اقتصاد دیجیتال، از جمله فروشگاههای آنلاین، شرکتهای خدمات فناوری، تولیدکنندگان محتوا و فریلنسرها با چالشهای جدی مواجه شد، بلکه به دلیل گرهخوردگی فرآیندهای تجاری با زیرساختهای شبکه، ضربهای گستردهتر بر بدنه کلی کسبوکارها وارد آمد. در این وضعیت، مشاغل وابسته به اینترنت، فرایندهای کسبوکار خویش را متوقف کردند و همزمان صنایع دیگر از جمله بخشهای تولیدی و بازرگانی نیز به دلیل اختلال در زنجیرههای ارتباطی، لجستیک و فرآیندهای پرداخت، با کاهش درآمد و رکود مواجه شدند.
بدیهی است در چنین شرایطی که «ناپایداری» به متغیر اصلی فضای کسبوکار تبدیل شده است، سازمانها برای بقا و مدیریت بحران، ناچار به اتخاذ استراتژیهای انقباضی میشوند. در نتیجه، بسیاری از شرکتها نه تنها برنامههای استخدام و جذب استعدادهای جدید را به تعویق میاندازند، بلکه در مواردی کل برنامههای توسعه منابع انسانی خود را متوقف میکنند یا با کوچکسازی ساختارها، هزینههای عملیاتی را کاهش میدهند تا بتوانند چالشهای ناشی از این عدم اطمینان را تاب بیاورند.
اتصال اینترنت و بازگشت نسبی تقاضای استخدامی کارفرمایان
دادههای پلتفرم «ای-استخدام» نشان میدهند بازار کار ایران پس از یک دوره افت محسوس، در مدت کوتاهی پس از اتصال دوباره اینترنت نشانههایی از بازگشت را تجربه کرده است. افزایش تعداد آگهیهای استخدامی و رسیدن آن به بالاترین سطح از دیماه سال گذشته، بیانگر آن است که بخشی از شرکتها پس از اتصال اینترنت و کاهش نااطمینانی، فرآیندهای جذب نیروی خود را دوباره فعال کردهاند.
این بازگشت را میتوان تا حدی نتیجه فعال شدن نیازهای استخدامی معوق دانست؛ نیازهایی که در دوره اختلال اینترنت، نه صرفا به دلیل دشواریهای فنی در فرایند استخدام، بلکه به دلیل در دسترس نبودن ابزارها و آسیب دیدن زنجیرهای از کسبوکارها و کاهش افق اطمینان در تصمیمگیریهای سازمانی به تعویق افتاده بود. از این منظر، افزایش آگهیهای استخدامی بیش از آنکه به معنای رونق کامل بازار کار باشد، نشانهای از احیای نسبی و جبران بخشی از عقبماندگیهای دوره اختلال است.
کاهش فعالیت کارجویان پس از اتصال اینترنت
نکته شایان توجه دیگر آنگونه که در نمودار زیر دیده میشود، این است که پس از اتصال مجدد اینترنت، تعداد افرادی که رزومه ارسال کردهاند ۱۰ درصد کاهش یافته است.
در واقع، بازگشت فعالیت در بازار استخدام، در سمت کارفرمایان و کارجویان به یک اندازه رخ نداده است. به بیان دیگر، اگرچه شرکتها پس از اتصال اینترنت بخشی از نیازهای استخدامی معوق خود را دوباره فعال کردهاند، اما کارجویانی که با آغاز سال جدید با شدت بیشتری به دنبال شغل بودند و میزان ارسال رزومه آنها حدود ۵۰ درصد بیش از سال قبل شده بود، به تدریج و نسبت به هفتههای گذشته با روندی کاهشی در فعالیت خود مواجه شدهاند. چرایی این رخداد احتمالا به یکی از دو دلیل زیر است:
- نخست اینکه شدت رقابت در بازار کار طی دو ماه ابتدایی امسال بسیار بالا بوده است، از اینرو شاید برخی از کارجویان در پی مواجهه با این رقابت شدید دچار ناامیدی شده و ارسال رزومه را متوقف کردهاند.
- دیگر آنکه، کاهش ۱۰ درصدی تعداد ارسالکنندگان رزومه، نشانهای از تغییر رفتار کارجویان شاغل نیز است. در فضای نااطمینانی، بسیاری از افراد ممکن است ترجیح دهند در موقعیت فعلی خود باقی بمانند و چالش تغییر شغل را نپذیرند؛ حتی اگر فرصتهای جدیدی در بازار کار فراهم شود. این موضوع بهویژه در شرایطی اهمیت پیدا میکند که چشمانداز اقتصادی و ثبات فعالیت شرکتها برای نیروی کار کاملا شفاف نباشد.
بهبود نسبی، نه خروج کامل از رکود
با وجود این تحولات، تصویر کلی بازار کار هنوز کاملا مثبت و یکدست نیست. دادههای «ای-استخدام» نشان میدهند تعداد آگهیهای استخدامی همچنان نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش دارد. این افت معنادار بیانگر آن است که بازار کار، با وجود بهبودهای اخیر، هنوز به سطح عادی و پایدار سال گذشته بازنگشته و تحرک فعلی بیشتر جنبهای نسبی و جبرانی دارد تا آنکه نشانهای از بازگشت کامل رونق در بازار کار باشد.