صبح امروز در مراسمی در هتل قلب تهران، پایان دوره پنجساله پروژه «۱۰۰ استارتاپ» و آغاز فصل جدید آن اعلام شد. گزارش پنجساله «۱۰۰ استارتاپ» نشان میدهد از ۴۰۸۹ تیمی که وارد فرایند بررسی و ارزیابی این مجموعه شدند، در نهایت ۷۸ تیم به سرمایهگذاری رسیدند؛ یعنی کمتر از ۲ درصد تیمهای ورودی. این پروژه از سال ۱۳۹۸ با مشارکت ۹ سرمایهگذار و با هدف ایجاد جریان فرصت، ارزیابی و سرمایهگذاری در استارتاپهای مرحله بذری آغاز شد و «۱۰۰ استارتاپ» مدیریت فرایند سرمایهگذاری را بر عهده گرفت. دادههای این گزارش، مسیری را ترسیم میکند که تیمهای متقاضی از ورود به فرایند ارزیابی تا انتخاب برای سرمایهگذاری طی کردهاند.
چهار هزار تیم وارد شدند، کمتر از دو درصد به سرمایه رسیدند
سرمایهگذاری در مرحله بذری با عدمقطعیت بالا همراه است. برای پیدا کردن چند تیم مناسب، باید تعداد زیادی فرصت بررسی شود. دادههای ۱۰۰ استارتاپ نیز همین الگو را نشان میدهد.
.w2p-funnel-orange-v2{
–orange:#f36f21;
–orange-light:#ff9a4d;
–orange-soft:#fff0e6;
–text:#202124;
–muted:#777;
–line:#ededed;
background:#fff;
padding:36px;
border:1px solid #ededed;
border-radius:16px;
box-shadow:0 6px 24px rgba(0,0,0,.05);
font-family:inherit;
color:var(–text);
}
.w2p-funnel-orange-v2 *{
box-sizing:border-box;
}
/* عنوان */
.w2p-funnel-orange-v2 .title{
text-align:center;
font-size:30px;
font-weight:900;
margin:0 0 8px;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .subtitle{
text-align:center;
font-size:20px;
color:var(–muted);
margin-bottom:45px;
}
/* بخش اصلی */
.w2p-funnel-orange-v2 .content{
display:flex;
justify-content:center;
align-items:center;
gap:35px;
}
/* نام مراحل */
.w2p-funnel-orange-v2 .names{
width:170px;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .name{
height:58px;
display:flex;
align-items:center;
font-size:14px;
color:#555;
border-bottom:1px solid var(–line);
}
/* قیف */
.w2p-funnel-orange-v2 .funnel{
width:350px;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .step{
height:58px;
margin:0 auto 2px;
display:flex;
justify-content:center;
align-items:center;
color:#fff;
font-size:22px;
font-weight:900;
clip-path:polygon(
7% 0,
93% 0,
86% 100%,
14% 100%
);
}
.w2p-funnel-orange-v2 .s1{
width:100%;
background:#ff944f;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .s2{
width:90%;
background:#ff873b;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .s3{
width:80%;
background:#fb7a2d;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .s4{
width:70%;
background:#f36f21;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .s5{
width:58%;
background:#eb6518;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .s6{
width:46%;
background:#df5b12;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .s7{
width:35%;
background:#d4530c;
}
/* جدول */
.w2p-funnel-orange-v2 .table{
width:250px;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .head{
height:35px;
display:grid;
grid-template-columns:1fr 1fr;
text-align:center;
font-size:14px;
font-weight:800;
color:#555;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .row{
height:58px;
display:grid;
grid-template-columns:1fr 1fr;
margin-bottom:2px;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .accepted,
.w2p-funnel-orange-v2 .rejected{
display:flex;
align-items:center;
justify-content:center;
font-size:18px;
font-weight:700;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .accepted{
background:#fff1e8;
color:#d85b13;
}
.w2p-funnel-orange-v2 .rejected{
background:#f8f8f8;
color:#666;
}
/* جداکننده */
.w2p-funnel-orange-v2 .divider{
height:360px;
width:1px;
background:#ddd;
}
@media(max-width:900px){
.w2p-funnel-orange-v2 .content{
flex-direction:column;
}
}
فرآیند از ۴۰۸۹ تیم ثبتنامشده آغاز شد. پس از ارزیابیهای مختلف، این تعداد مرحلهبهمرحله کاهش پیدا کرد تا در نهایت ۷۸ تیم به سرمایهگذاری رسیدند. در این مسیر، ۲۳۴۰ تیم وارد ارزیابی اولیه شدند، ۹۰۵ تیم به ارزیابی تخصصی رسیدند، ۳۱۵ تیم Pitch ارائه کردند، ۲۱۹ تیم وارد مرحله منتورینگ شدند، ۱۰۱ تیم به ارائه نهایی رسیدند و در پایان ۷۸ تیم انتخاب شدند.
بر اساس گزارش، نرخ تبدیل کل مسیر ۱.۹ درصد بوده است؛ یعنی از میان هر ۱۰۰ تیمی که وارد فرآیند شدند، کمتر از دو تیم به سرمایهگذاری رسیدند.
.w2p-page14-orange{
–orange:#f36f21;
background:#fff;
padding:32px;
border:1px solid #ededed;
border-radius:16px;
box-shadow:0 6px 24px rgba(0,0,0,.05);
font-family:inherit;
}
.w2p-page14-orange h3{
font-size:22px;
font-weight:800;
margin:0;
}
.w2p-page14-orange p{
color:#747474;
margin-bottom:40px;
}
.w2p-page14-orange .items{
display:flex;
justify-content:center;
gap:55px;
}
.w2p-page14-orange .item{
text-align:center;
}
.w2p-page14-orange .icon{
width:55px;
height:55px;
margin:auto;
border-radius:12px;
background:linear-gradient(180deg,#ff9a4d,#f36f21);
}
.w2p-page14-orange .num{
font-size:35px;
font-weight:900;
margin-top:15px;
}
.w2p-page14-orange .line{
height:1px;
background:#ddd;
width:110px;
margin:12px auto;
}
.w2p-page14-orange .txt{
color:#666;
font-size:14px;
}
انتهای مسیر ارزیابی
در یک نگاه
این عدد نشان میدهد بخش مهمی از سرمایهگذاری خطرپذیر، پیش از مرحله تزریق سرمایه اتفاق میافتد؛ در طراحی مسیرهای شناسایی، ارزیابی و انتخاب تیمها.
سرمایهگذاری فقط تأمین پول نبود؛ ساخت یک شبکه بود
۱۰۰ استارتاپ در ابتدای مسیر، صرفاً یک صندوق سرمایهگذاری نبود؛ بلکه مدلی برای جمعکردن ظرفیت چند بازیگر مختلف طراحی کرد. در این پروژه ۹ سرمایهگذار در کنار هم قرار گرفتند و مجموع آورده اولیه پروژه ۱۱۵ میلیارد ریال اعلام شد.
برای ایجاد جریان فرصت نیز پروژه به برگزاری رویدادهای مختلف تکیه کرد. طبق گزارش، ۴۰ رویداد برگزار شد؛ شامل ۲۰ کاروان استانی در ۱۶ استان و ۲۰ رویداد تخصصی. در نهایت این مسیر به ثبتنام ۴۰۸۹ تیم منجر شد.
مدل اجرایی پروژه بر سه بخش اصلی استوار بود: ایجاد جریان فرصت، ارزیابی و سرمایهگذاری، و همراهی برای رشد.
پرتفوی نهایی فقط محصول تهران نبود
.w2p-donut-chart-15{
–orange:#f36f21;
–orange-light:#ffb27c;
–text:#202124;
–muted:#747474;
–line:#ededed;
width:100%;
background:#fff;
border:1px solid var(–line);
border-radius:16px;
padding:28px;
box-shadow:0 6px 24px rgba(0,0,0,.05);
font-family:inherit;
color:var(–text);
box-sizing:border-box;
}
.w2p-donut-chart-15 *{
box-sizing:border-box;
}
.w2p-donut-chart-15 .heading{
margin-bottom:20px;
}
.w2p-donut-chart-15 h3{
margin:0 0 6px;
font-size:22px;
font-weight:800;
}
.w2p-donut-chart-15 p{
margin:0;
color:var(–muted);
font-size:14px;
}
/* بخش اصلی */
.w2p-donut-chart-15 .content{
min-height:300px;
display:flex;
align-items:center;
justify-content:center;
gap:80px;
}
/* نمودار دونات */
.w2p-donut-chart-15 .donut-box{
text-align:center;
}
.w2p-donut-chart-15 .donut{
width:210px;
height:210px;
border-radius:50%;
background:
conic-gradient(
var(–orange) 0 38%,
var(–orange-light) 38% 100%
);
position:relative;
display:flex;
justify-content:center;
align-items:center;
}
.w2p-donut-chart-15 .donut::after{
content:””;
position:absolute;
width:115px;
height:115px;
background:#fff;
border-radius:50%;
}
.w2p-donut-chart-15 .center{
position:relative;
z-index:2;
font-size:32px;
font-weight:900;
}
.w2p-donut-chart-15 .legend{
display:flex;
justify-content:center;
gap:25px;
margin-top:18px;
font-size:13px;
color:#555;
}
.w2p-donut-chart-15 .dot{
display:inline-block;
width:10px;
height:10px;
border-radius:50%;
background:var(–orange);
margin-left:5px;
}
.w2p-donut-chart-15 .dot.light{
background:var(–orange-light);
}
/* چهار عدد */
.w2p-donut-chart-15 .stats{
display:grid;
grid-template-columns:repeat(2,150px);
gap:28px 35px;
transform:translateY(-45px);
}
.w2p-donut-chart-15 .item{
height:110px;
display:flex;
flex-direction:column;
justify-content:center;
align-items:center;
text-align:center;
}
.w2p-donut-chart-15 .number{
width:68px;
height:68px;
border-radius:14px;
background:linear-gradient(
180deg,
#ff9a4d,
var(–orange)
);
color:#fff;
display:flex;
justify-content:center;
align-items:center;
font-size:28px;
font-weight:900;
}
.w2p-donut-chart-15 .line{
width:90px;
height:1px;
background:#ededed;
margin:10px 0;
}
.w2p-donut-chart-15 .label{
font-size:14px;
font-weight:700;
color:#555;
}
@media(max-width:700px){
.w2p-donut-chart-15 .content{
flex-direction:column;
}
.w2p-donut-chart-15 .stats{
transform:none;
grid-template-columns:repeat(2,1fr);
}
}
صنایع خلاق در صدر
تهران کمتر از ۴۰ درصد
۳۰ تیم در تهران
۴۸ تیم خارج از تهران
یکی از دادههای قابل توجه گزارش، پراکندگی جغرافیایی تیمهای سرمایهگذاریشده است. در پایان مسیر، از ۷۸ تیم سرمایهگذاریشده، ۴۸ تیم خارج از تهران و ۳۰ تیم در تهران قرار داشتند.
این در حالی است که تهران معمولاً مرکز اصلی فعالیتهای استارتاپی و سرمایهگذاری در ایران شناخته میشود. اما دادههای این گزارش نشان میدهد بخش قابل توجهی از تیمهایی که توانستند از فیلترهای سرمایهگذاری عبور کنند، خارج از تهران فعالیت داشتند.
در بخشبندی حوزهای نیز صنایع خلاق با ۲۰ تیم در صدر قرار داشتند و پس از آن تجارت الکترونیک با ۱۰ تیم، بازی و سرگرمی با ۹ تیم و آموزش با ۸ تیم قرار گرفتند.
پنج سال بعد؛ همه سرمایهگذاریها یک مسیر نداشتند
یکی از بخشهای مهم گزارش پنجساله، بررسی وضعیت تیمها پس از گذشت زمان است. در سرمایهگذاری مرحله بذری، انتخاب تیم پایان مسیر نیست؛ بلکه شروع دورهای است که در آن کسبوکار باید در بازار واقعی رشد کند.
.w2p-page16-orange{
–orange:#f36f21;
–orange-light:#ffb27c;
–black:#202124;
–muted:#747474;
–line:#ededed;
width:100%;
background:#fff;
padding:28px;
border:1px solid var(–line);
border-radius:16px;
box-shadow:0 6px 24px rgba(0,0,0,.05);
font-family:inherit;
color:var(–black);
box-sizing:border-box;
}
.w2p-page16-orange *{
box-sizing:border-box;
}
.w2p-page16-orange h3{
margin:0 0 35px;
font-size:22px;
font-weight:800;
}
.w2p-page16-orange .main{
min-height:320px;
display:flex;
align-items:center;
justify-content:center;
gap:80px;
}
/* دونات سه بخشی */
.w2p-page16-orange .donut{
width:220px;
height:220px;
border-radius:50%;
background:
conic-gradient(
var(–orange) 0 50%,
var(–orange-light) 50% 60.3%,
var(–black) 60.3% 100%
);
position:relative;
}
.w2p-page16-orange .donut::after{
content:”۷۸”;
position:absolute;
width:120px;
height:120px;
background:#fff;
border-radius:50%;
top:50px;
left:50px;
display:flex;
align-items:center;
justify-content:center;
font-size:32px;
font-weight:900;
color:var(–black);
}
/* لیست */
.w2p-page16-orange .items{
display:flex;
flex-direction:column;
justify-content:center;
transform:translateY(-35px);
}
.w2p-page16-orange .item{
display:flex;
align-items:center;
gap:18px;
min-width:250px;
padding:16px 0;
border-bottom:1px solid var(–line);
}
.w2p-page16-orange .number{
font-size:38px;
font-weight:900;
line-height:1;
}
.w2p-page16-orange .item:nth-child(1) .number{
color:var(–orange);
}
.w2p-page16-orange .item:nth-child(2) .number{
color:var(–orange-light);
}
.w2p-page16-orange .item:nth-child(3) .number{
color:var(–black);
}
.w2p-page16-orange .label{
font-size:16px;
font-weight:700;
color:#555;
}
/* راهنمای رنگ */
.w2p-page16-orange .legend{
display:flex;
gap:18px;
margin-top:20px;
justify-content:center;
font-size:13px;
color:#666;
}
.w2p-page16-orange .dot{
width:10px;
height:10px;
border-radius:50%;
display:inline-block;
margin-left:5px;
}
.w2p-page16-orange .dot.one{
background:var(–orange);
}
.w2p-page16-orange .dot.two{
background:var(–orange-light);
}
.w2p-page16-orange .dot.three{
background:var(–black);
}
@media(max-width:700px){
.w2p-page16-orange .main{
flex-direction:column;
gap:40px;
}
.w2p-page16-orange .items{
transform:none;
}
}
۷۸ سرمایهگذاری در گذر زمان
فروش یا واگذاری
باقیمانده
این داده تصویری متفاوت از یک پرتفوی سرمایهگذاری ارائه میدهد؛ پرتفویی که در آن مسیر همه تیمها مشابه نیست. بخشی از تیمها متوقف میشوند، بخشی از مسیرهای خروج را تجربه میکنند و بخشی دیگر همچنان ادامه میدهند.
شش تیم، رشد ۱۰ برابری یا بیشتر را تجربه کردند
در سرمایهگذاری خطرپذیر، همه سرمایهگذاریها الزاماً بازده مشابه ایجاد نمیکنند. در گزارش ۱۰۰ استارتاپ، ۶ تیم از ۷۸ تیم سرمایهگذاریشده، رشدی ۱۰ برابر یا بیشتر نسبت به ارزش مبنا تجربه کردهاند؛ سهم این گروه حدود ۸ درصد پرتفوی اعلام شده است.
.w2p-portfolio-simple-v2{
–orange:#f36f21;
–text:#202124;
–muted:#777;
–line:#dedede;
background:#fff;
padding:35px;
border:1px solid #ededed;
border-radius:16px;
box-shadow:0 6px 24px rgba(0,0,0,.04);
font-family:inherit;
color:var(–text);
}
.w2p-portfolio-simple-v2 *{
box-sizing:border-box;
}
.w2p-portfolio-simple-v2 h3{
margin:0;
text-align:center;
font-size:28px;
font-weight:900;
}
.w2p-portfolio-simple-v2 .sub{
text-align:center;
margin-top:8px;
margin-bottom:45px;
font-size:18px;
color:var(–muted);
}
.w2p-portfolio-simple-v2 .grid{
display:grid;
grid-template-columns:repeat(3,1fr);
gap:45px 70px;
}
.w2p-portfolio-simple-v2 .item{
text-align:center;
}
.w2p-portfolio-simple-v2 .name{
font-size:18px;
font-weight:800;
margin-bottom:15px;
}
.w2p-portfolio-simple-v2 .line{
height:1px;
background:var(–line);
width:200px;
margin:0 auto 15px;
}
.w2p-portfolio-simple-v2 .info{
font-size:14px;
color:#555;
margin-bottom:12px;
}
.w2p-portfolio-simple-v2 .return{
font-size:30px;
font-weight:900;
color:var(–orange);
}
@media(max-width:900px){
.w2p-portfolio-simple-v2 .grid{
grid-template-columns:repeat(2,1fr);
}
}
@media(max-width:600px){
.w2p-portfolio-simple-v2 .grid{
grid-template-columns:1fr;
}
}
۸ درصد پرتفوی
در کنار این رشدها، تعداد قابل توجهی از سرمایهگذاریها نیز به نتیجه مورد انتظار نرسیدهاند. ترکیب این دو گروه، همان ویژگی اصلی سرمایهگذاری مرحله بذری را نشان میدهد؛ جایی که تعداد زیادی از تلاشها برای پیدا کردن تعداد محدودی از فرصتهای با رشد بالا انجام میشود.
پایان پروژه ملی و آغاز مدل جدید «۱۰۰ استارتاپ»
گزارش پنجساله «۱۰۰ استارتاپ» صبح ۸ مهرماه در رویداد «۷۸» ارائه شد؛ رویدادی که همزمان نقطه پایان فعالیت این مجموعه در قالب «پروژه ملی» و آغاز مرحله تازه فعالیت آن بود. براساس گزارش ارائهشده، پس از پنج سال از ۷۸ سرمایهگذاری انجامشده، ۳۹ مورد شکست خورده، سهام ۸ تیم فروخته یا واگذار شده و ۳۱ تیم همچنان در پرتفوی باقی ماندهاند.
با پایان پروژه ملی، داراییهای باقیمانده براساس ارزش و میزان مشارکت سرمایهگذاران تخصیص پیدا میکند و مسیر تیمهای باقیمانده ادامه خواهد یافت. «۱۰۰ استارتاپ» نیز اعلام کرده است که از مدل مدیریت سرمایه مشترک در یک پروژه ملی به سمت فعالیت بهعنوان سرمایهگذار خطرپذیر مرحله بذری و ساخت پرتفوی جدید حرکت میکند.
در مدل جدید، تمرکز بر سرمایهگذاری بذری مبتنی بر نیاز صنایع و استفاده از ظرفیت دانشگاهها قرار گرفته است. در گزارش ارائهشده، ایجاد صندوقهای تخصصی نیز بخشی از این مسیر معرفی شده؛ از جمله صندوق تخصصی هوش مصنوعی با سرمایه ۵۰ میلیارد تومان و صندوق تخصصی تجارت الکترونیکی با سرمایه ۷۰ میلیارد تومان. همچنین از صندوقهای تخصصی سلامت و لجستیک بهعنوان برنامههای بعدی نام برده شده است.
این تجربه نشان میدهد ساختن یک مدل سرمایهگذاری بذری فقط به تأمین سرمایه محدود نمیشود. شناسایی فرصت، ایجاد شبکه، ارزیابی تیمها، مدیریت پرتفوی و طراحی مسیر خروج، بخشهای مختلف زنجیرهای هستند که نتیجه نهایی را شکل میدهند.
در این پنج سال، ۴۰۸۹ تیم وارد مسیر شدند و ۷۸ تیم سرمایه گرفتند؛ ۳۹ سرمایهگذاری به شکست رسید، ۸ مورد به فروش یا واگذاری منتهی شد و ۳۱ تیم در پرتفوی باقی ماندند. حالا با پایان پروژه ملی، مرحله بعدی برای «۱۰۰ استارتاپ» نه ادامه همان مدل، بلکه حرکت به سمت سرمایهگذاری بذری با پرتفوی و صندوقهای تخصصی جدید است.
