هفته پایانی مرداد و روزهای نخست شهریور با مجموعهای از خبرهای مهم در بانکداری، پرداخت، تجارت الکترونیکی و زیرساخت فناوری همراه بود. در ایران، افزایش سقف خرید ارز اشخاص حقوقی، رشد بازار BNPL، ورود چند اعتباردهنده به یک تجربه خرید حضوری و پیشنویس تازه تنظیمگری فضای مجازی از مهمترین تحولات بودند. در جهان نیز رقابت بر سر آینده پول دیجیتال جدیتر شد، ویزا و مسترکارت پس از دههها وارد سوریه شدند و موج هوش مصنوعی، حجم سرمایهگذاری در دیتاسنترها را به اعدادی رسانده که حالا خود نظام مالی را با ریسکهای تازهای روبهرو کرده است.
ایران؛ بانکداری، پرداخت و اقتصاد دیجیتال
۱. سقف خرید ارز اشخاص حقوقی پنج برابر شد
بانک مرکزی سقف خرید ارز اشخاص حقوقی ایرانی در سرفصل «نیازهای ضروری» را از هزار یورو به ۵ هزار یورو افزایش داده است؛ درحالیکه سقف اشخاص حقیقی در این سرفصل تغییری نکرده و همچنان هزار یورو است. طبق گزارش راه پرداخت، این تغییر دامنه دسترسی شرکتها به ارز برای برخی هزینههای جاری و ضروری را افزایش میدهد.
۲. افزایش کارمزدهای بانکی میتواند درآمد رانفور را به ۱۰.۵ همت برساند
افزایش تعرفه خدمات بانکی فقط به معنی افزایش هزینه مشتریان نیست و میتواند مستقیماً صورتهای مالی شرکتهای زیرساخت بانکی را نیز تغییر دهد. برآورد منتشرشده در راه پرداخت نشان میدهد تغییر کارمزدها میتواند درآمد شرکت خدمات انفورماتیک در سال ۱۴۰۵ را به حدود ۱۰.۵ همت برساند. این نمونهای روشن از اثر سیاست کارمزدی شبکه بانکی بر اقتصاد شرکتهای فناوری مالی است.
۳. تجارت اجتماعی تقریباً هماندازه فروش آنلاین رسمی ایران شده است
دادههای گزارش تجارت الکترونیکی ایران ۱۴۰۳ تصویر قابلتوجهی از بازار آنلاین کشور ارائه میکند. سهم خردهفروشی آنلاین بدون احتساب طلا حدود ۵.۶ درصد برآورد شده و ارزش بازار فروشگاههای اینستاگرامی حدود ۸۸.۸ همت عنوان شده است؛ رقمی نزدیک به حدود ۸۹.۵ همت فروش حقیقی پلتفرمهای رسمی. راه پرداخت در بررسی گزارش تجارت الکترونیکی ایران همچنین به گسترش خرید اعتباری و BNPL بهعنوان یکی از روندهای مهم بازار پرداخته است. برای مقایسه این ارقام باید تعریف دقیق شاخصهای گزارش را نیز در نظر گرفت.
۴. تپسیفود یک درگاه برای چند شبکه BNPL ساخت
تپسیفود خرید حضوری اعتباری را با همکاری تارا، دیجیپی، بلوبانک و ازکیوام راهاندازی کرده است. در این مدل، پذیرنده با یک اتصال میتواند به چند شبکه اعتباردهی دسترسی داشته باشد و مشتری هنگام خرید، اعتبار موردنظر خود را انتخاب کند. این مدل اگر توسعه پیدا کند، میتواند بخشی از مشکل چندپارگی پذیرندگی در بازار BNPL ایران را کاهش دهد و پذیرنده را از اتصال جداگانه به چند اعتباردهنده بینیاز کند.
۵. جریمه پلتفرمها ممکن است به ۱۰ درصد درآمد سالانه برسد
پیشنویس «طرح نظامبخشی فضای مجازی» اختیارات گستردهای برای تنظیمگران در نظر گرفته است؛ از انتشار نام متخلف و اخطار گرفته تا جریمهای معادل یک تا ۱۰ درصد درآمد سالانه، محدودیت فعالیت، تعلیق و لغو مجوز. براساس گزارش زومیت از این پیشنویس، مسئولیت تنظیمگری نیز میان نهادهایی از وزارت ارتباطات و بانک مرکزی تا ساترا، وزارت ارشاد و شورای رقابت تقسیم شده است. این سند به حقوق کاربران، قابلیت انتقال داده، احراز سن کودکان و موضوعاتی مانند بیطرفی شبکه نیز پرداخته است.
۶. دولت چارچوب «اپراتورهای هوش مصنوعی» را تصویب کرده است
احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات، گفته چارچوب تنظیمگری اپراتورهای هوش مصنوعی در دولت تصویب و ابلاغ شده و طبق برنامه، زیرساخت این اپراتورها باید طی ۱۸ ماه آینده در اختیار پژوهشگران و کسبوکارهای اقتصاد دیجیتال قرار گیرد. هنوز درباره مدل اقتصادی، نوع خدمات، نحوه صدور مجوز و مرز فعالیت این اپراتورها جزئیات زیادی منتشر نشده است. همین ابهام، پرسش اصلی را شکل میدهد: «اپراتور هوش مصنوعی» در ساختار اقتصاد دیجیتال ایران دقیقاً چه چیزی قرار است ارائه کند؟
۷. اُکالا در یک ماه ۴.۸ همت فروش خالص ثبت کرد
اُکالا اعلام کرده در مرداد ۱۴۰۵ فروش خالصش به ۴.۸ همت رسیده و تعداد سفارشهایش نسبت به مرداد سال قبل ۸۹ درصد افزایش یافته است. تعداد مشتریان فعال نیز با رشد ۵۲ درصدی به حدود ۱.۷۸ میلیون نفر رسیده است. این شرکت همچنین از نرخ حدود ۹۷ درصدی پردازش موفق سفارشها خبر داده است. این ارقام، دادههای اعلامی خود اُکالا هستند، اما تصویری از سرعت رشد بازار سفارش آنلاین کالاهای سوپرمارکتی در ایران ارائه میکنند.
۸. شفافیت بازار رمزارز به مسئله تنظیمگری تبدیل شده است
با بزرگترشدن بازار داراییهای دیجیتال، مسئله شفافیت بازیگران این بازار از یک مطالبه داوطلبانه به موضوعی تنظیمگری تبدیل شده است. راه پرداخت در گزارشی درباره استاندارد شفافیت بازار رمزارز به موضوعاتی مانند انتشار اطلاعات، گزارش ذخایر، تعارض منافع و امکان ارزیابی ریسک بازیگران پرداخته است؛ مسائلی که با ورود تعداد بیشتری از کاربران و سرمایهگذاران، اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
۹. شبکه بانکی باید برای عصر پساکوانتوم آماده شود
رشد رایانش کوانتومی بحث مهاجرت بانکها از الگوریتمهای رمزنگاری فعلی به رمزنگاری مقاوم در برابر حملات کوانتومی را جدیتر کرده است. مسئله فقط روزی نیست که یک رایانه کوانتومی بتواند الگوریتمهای فعلی را بشکند؛ دادههای رمزگذاریشده میتوانند امروز جمعآوری و سالها بعد رمزگشایی شوند. راه پرداخت این موضوع را در دو گزارش درباره رمزنگاری پساکوانتومی در شبکه بانکی و امنیت بانکداری در عصر پساکوانتوم بررسی کرده است.
پرداخت، بانکداری و پول دیجیتال در جهان
۱۰. Revolut وارد رقابت استیبلکوینهای یورویی شد
رولوت، یکی از بزرگترین نئوبانکهای اروپا، با برنامه عرضه یک توکن با پشتوانه یورو وارد بازاری شده که تاکنون عمدتاً تحت سلطه استیبلکوینهای دلاری بوده است. اهمیت این حرکت فقط ورود یک بازیگر تازه به بازار کریپتو نیست؛ رولوت از قبل میلیونها مشتری بانکی و زیرساخت پرداخت دارد و میتواند استیبلکوین را مستقیماً وارد تجربه بانکداری روزمره کند.
۱۱. رئیس BIS میگوید استیبلکوین برای پرداخت در مقیاس بزرگ قابل اتکا نیست
در همان هفتهای که بازیگران مالی بیشتری به سمت استیبلکوین حرکت میکنند، رئیس بانک تسویههای بینالمللی موضع متفاوتی گرفته است. رویترز گزارش داده که رئیس BIS استیبلکوینها را ابزار قابلاعتمادی برای پرداخت در مقیاس بزرگ نمیداند و سپردههای توکنی بانکها را گزینه مناسبتری برای استفاده از فناوری توکنسازی در نظام پولی ارزیابی میکند.
کنار هم قرارگرفتن این خبر و حرکت Revolut یک دوگانه مهم را نشان میدهد: بازار به سمت استیبلکوین میرود، اما بخشی از بانکداران مرکزی آینده پول توکنی را در بانکها، نه ناشران استیبلکوین میبینند.
۱۲. ویزا و مسترکارت بعد از دههها وارد سوریه شدند
Visa و Mastercard نخستین تراکنشهای بینالمللی کارتی خود را در سوریه انجام دادهاند؛ یکی از روشنترین نشانههای بازگشت تدریجی این کشور به نظام مالی جهانی. براساس گزارش رویترز، QNB و Mastercard یک پرداخت بینالمللی انتهابهانتها انجام دادهاند و Visa نیز با Fransabank و شرکت سوری Paymera نخستین تراکنش زنده خود را در دمشق آزمایش کرده است.
این اتفاق پس از تغییر وضعیت تحریمی سوریه رخ داده و نشان میدهد ریلهای پرداخت جهانی تا چه اندازه به تحریم، سیاست خارجی، تطبیق و ریسک کشورها وابستهاند.
۱۳. KPay از شرکت پرداخت به سیستمعامل مالی پذیرندگان تبدیل میشود
KPay فعالیتش را از پرداخت آغاز کرد، اما اکنون خدماتی مانند تأمین مالی، حسابداری، گزارشگیری و ابزارهای رشد کسبوکار را در کنار پرداخت ارائه میکند. The Business Times گزارش داده که این شرکت اکنون به حدود ۹۵ هزار پذیرنده در جهان خدمات میدهد و تعداد پذیرندگانش در سنگاپور در نیمه نخست ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۶۶ درصد افزایش یافته است.
مدل KPay نمونهای از یک روند مهم صنعت پرداخت است: PSPها میخواهند از «پردازش تراکنش» عبور کنند و به لایه مدیریت مالی کسبوکار تبدیل شوند.
۱۴. معامله ۵۳ میلیارد دلاری خرید PayPal شکست خورد
Stripe و Advent International از پیگیری پیشنهاد حدود ۵۳ میلیارد دلاری برای خرید PayPal کنار کشیدهاند. رویترز گزارش داده که پس از انتشار خبر کنارکشیدن کنسرسیوم از معامله، سهام PayPal بهشدت افت کرد. پیشنهاد گزارششده پیشتر حدود ۶۰.۵۰ دلار برای هر سهم ارزشگذاری شده بود.
اگر این معامله انجام میشد، یکی از بزرگترین خریدهای تاریخ صنعت فینتک شکل میگرفت. شکست آن حالا پرسش دیگری را پررنگ کرده است: PayPal مستقل در رقابت با Stripe، Apple Pay و نسل تازه کیف پولها و checkoutها چه جایگاهی خواهد داشت؟
۱۵. دادگاه راه نظارت نوادا بر Kalshi را باز گذاشت
دادگاه تجدیدنظر حوزه نهم آمریکا درخواست Kalshi برای جلوگیری از نظارت نوادا بر قراردادهای پیشبینی ورزشی را رد کرده است. رویترز گزارش داده که دادگاه استدلال Kalshi مبنی بر برتری کامل نظارت فدرال بر مقررات ایالتی را نپذیرفته است.
برای صنعت بازارهای پیشبینی، این پرونده یک پرسش بنیادی ایجاد میکند: بازیگرانی مانند Kalshi در آمریکا اساساً بازار مالی تحت نظارت فدرال هستند یا ایالتها میتوانند برخی محصولات آنها را مانند شرطبندی ورزشی تنظیم کنند؟
۱۶. Charles Schwab معاملات مستقیم رمزارز را گسترش میدهد
Charles Schwab پس از فراهمکردن معامله مستقیم بیتکوین و اتریوم، قصد دارد دامنه داراییهای قابل معامله روی پلتفرم رمزارزی خود را گسترش دهد. Decrypt گزارش داده که Solana، Avalanche و Chainlink از جمله داراییهایی هستند که قرار است به این سرویس اضافه شوند.
اهمیت خبر بیش از خود این سه توکن است؛ یکی از بزرگترین کارگزاریهای سنتی آمریکا در حال تبدیل رمزارز از محصولی واسطهای مانند ETF به دارایی قابل معامله مستقیم داخل حساب سرمایهگذاری سنتی است.
۱۷. مالزی به سمت تنظیمگری سختگیرانهتر تجارت الکترونیکی میرود
دولت مالزی پس از افزایش شکایت کاربران و فروشندگان، به دنبال مقررات تازه برای پلتفرمهای تجارت الکترونیکی است. بلومبرگ گزارش داده که دولت از جمله در حال بررسی الزامات تازه برای فعالیت حقوقی و پاسخگویی پلتفرمهاست.
این خبر بخشی از روند بزرگتری است که در آن دولتها دیگر مارکتپلیسها را صرفاً واسطه فناوری نمیبینند و مسئولیت بیشتری در قبال فروشنده، مشتری و ساختار بازار برای آنها تعریف میکنند.
۱۸. آمریکا میخواهد دسترسی شعب اماراتی Banque Misr به دلار را محدود کند
آمریکا شعب اماراتی Banque Misr را بهدلیل ارتباطات مالی ادعایی با شبکههای مرتبط با ایران هدف گرفته است. براساس گزارش رویترز، مقامهای آمریکایی به دنبال محدودکردن دسترسی این شعب به بانکداری کارگزاری آمریکا هستند و مدعیاند بخشی از تراکنشهای آنها با شرکتهایی مرتبط بوده که میتوانند به شبکه بانکی سایه ایران متصل باشند.
بانک مصری و مقامهای اماراتی تأکید کردهاند موضوع در مرحله بررسی و فرایند مقرراتی قرار دارد. اهمیت پرونده برای ایران در این است که نشان میدهد فشار تحریمی آمریکا میتواند بانکهای کشور ثالث و کانالهای دلاری منطقهای را نیز مستقیماً هدف بگیرد.
۱۹. Shein برای رفتن به بورس دوباره به چین نزدیک شد
Shein پس از سالها تلاش ناموفق برای عرضه سهام در نیویورک و لندن، مسیر هنگکنگ را دنبال میکند. رویترز در گزارشی درباره مسیر IPO این شرکت نوشته است که Shein برای پیشبرد عرضه عمومی ناچار شده روابط خود با مقامهای چینی را بازتنظیم کند.
ماجرای Shein نمونه مهمی از این واقعیت است که برای پلتفرمهای دیجیتال بزرگ، جغرافیای سیاسی حالا بخشی از استراتژی تأمین مالی و دسترسی به بازار سرمایه است.
هوش مصنوعی، دیتاسنتر و زیرساخت آینده
۲۰. درآمد سهماهه Nvidia تقریباً به ۱۰۰ میلیارد دلار رسید
Nvidia در سهماهه منتهی به ۲۶ ژوئیه ۹۶.۲ میلیارد دلار درآمد ثبت کرده است؛ رقمی که بیش از دو برابر دوره مشابه سال قبل است. طبق گزارش مالی خود Nvidia، بخش دیتاسنتر همچنان موتور اصلی رشد شرکت است و تقاضا برای زیرساخت پردازشی هوش مصنوعی بخش عمده این جهش را توضیح میدهد.
این ارقام شاید روشنترین عدد برای نشاندادن اندازه اقتصاد زیرساخت AI باشد: چیزی که چند سال پیش بازار تخصصی شتابدهندههای محاسباتی بود، اکنون یک شرکت را به مرز صد میلیارد دلار فروش در سه ماه رسانده است.
۲۱. جهان ممکن است تا ۲۰۳۰ هفت تریلیون دلار برای دیتاسنتر هزینه کند
موج هوش مصنوعی میتواند تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۷ تریلیون دلار سرمایهگذاری دیتاسنتری منجر شود. فایننشال تایمز در بررسی ریسکهای تأمین مالی دیتاسنترها نوشته است که ابعاد هزینه بهقدری بزرگ شده که حتی غولهای فناوری برای تأمین آن به بدهی، شرکتهای با هدف خاص یا SPV و ابزارهای انتقال ریسک متوسل شدهاند.
مسئله دیگر صرفاً ساخت دیتاسنتر نیست. بانکها، بیمهگران و سرمایهگذاران باید ریسک کاهش تقاضا، منسوخشدن فناوری، تأمین برق، مخالفت جوامع محلی و حتی تبدیلشدن بخشی از این تأسیسات به داراییهای بلااستفاده را قیمتگذاری کنند. اینجا رونق AI مستقیماً به یک موضوع مالی تبدیل میشود.
۲۲. Andreessen Horowitz برای زیرساخت عصر ماشین ۱.۱ میلیارد دلار کنار گذاشت
Andreessen Horowitz صندوقی با سرمایه ۱.۱ میلیارد دلار برای سرمایهگذاری در زیرساختهای عصر هوش مصنوعی ایجاد کرده است. بلومبرگ گزارش داده که تمرکز این سرمایه فقط بر نرمافزار نیست و حوزههایی مانند تراشه، زیرساخت محاسباتی و سایر اجزای زنجیره فناوری AI را نیز شامل میشود.
این خبر در کنار رقم هفت تریلیون دلاری دیتاسنترها نشان میدهد پول سرمایه خطرپذیر نیز در حال حرکت از «اپلیکیشن AI» به سمت زیرساخت فیزیکی و زنجیره تأمین هوش مصنوعی است.
۲۳. امارات برای Starlink مجوز ۱۰ ساله صادر کرد
امارات به Starlink مجوز ۱۰ساله ارائه خدمات اینترنت ماهوارهای داده است. Khaleej Times گزارش داده که این مجوز امکان ارائه خدمات به کاربران، کسبوکارها و بخشهای مختلف را فراهم میکند و ارتباطات ماهوارهای میتواند در کنار فیبر و شبکههای موبایل به بخشی از زیرساخت ارتباطی امارات تبدیل شود.
برای ایران، وجه قابلتوجه خبر مفهوم لایه ارتباطی جایگزین و افزایش تابآوری شبکه است؛ موضوعی که پس از اختلالهای ارتباطی سالهای اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
۲۴. شرکت کوانتومی Pasqal وارد بازار عمومی شد
Pasqal، شرکت فرانسوی فعال در رایانش کوانتومی مبتنی بر اتمهای خنثی، پس از ادغام با یک SPAC وارد بازار عمومی آمریکا شده است. بلومبرگ گزارش داده که سهام این شرکت در نخستین روز معاملات جهش قابلتوجهی را تجربه کرده است.
اهمیت خبر از نوسان یکروزه سهم فراتر میرود؛ شرکتهای کوانتومی بهتدریج از محیط آزمایشگاهی و سرمایه خطرپذیر وارد بازارهای عمومی سرمایه میشوند و سرمایهگذاران عمومی نیز زودتر از بلوغ کامل فناوری در معرض این صنعت قرار میگیرند.
بانکها و اقتصاد کلان
۲۵. افزایش نرخ بهره هنوز وامگیری در منطقه یورو را متوقف نکرده است
دادههای بانک مرکزی اروپا نشان میدهد رشد سالانه تسهیلات به شرکتهای غیرمالی در ژوئیه از چهار درصد به ۴.۴ درصد افزایش یافته و رشد وام خانوارها نیز از سه درصد به ۳.۱ درصد رسیده است. رویترز براساس آمار ECB گزارش داده که رشد اعتبارات با وجود افزایش هزینه پول همچنان ادامه داشته است.
این دادهها نشان میدهند دستکم در مرحله نخست، افزایش نرخ بهره نتوانسته رشد تقاضای اعتباری در منطقه یورو را متوقف کند.